Publikacje

» XX wieków chrześcijaństwa w kulturze arabskiej. Tom I: Arabia starożytna.
Chrześcijaństwo w Arabii do Mahometa (zm. 632), Krzysztof Kościelniak

Kraków 2000.

Historia chrześcijaństwa w kulturze arabskiej zamyka się w dwóch okresach. Pierwszy z nich od II w. do VII w., obejmuje częściową chrystianizację Arabów zamieszkujących tereny Bliskiego Wschodu i Arabii właściwej. Okres ten kończy islamizacja Arabów-chrześcijan i przesiedlenie z Arabii na tereny dzisiejszego Iraku, tych którzy nie przyjęli wiary muzułmańskiej (638). Drugi okres, od połowy VII w. do chwili obecnej, rozpoczyna się fenomenem arabizacji chrześcijan Bliskiego Wschodu i obejmuje burzliwe dzieje zarabizowanych kościołów w państwach muzułmańskich. Zatem straty, jakie poniosło chrześcijaństwo na Półwyspie Arabskim, szybko wyrównali Syryjczycy, Grecy i Koptowie. Ich arabizacja sprawiła, że chrześcijaństwo nigdy nie opuściło kultury arabskiej. Praca przewidziana na kilka tomów obejmuje pierwszy etap wspomnianych procesów.

» Abū al-ᶜAtāhiya: poeta, błazen, asceta, Paweł Siwiec

Monografia ta jest zwieńczeniem zainteresowań autora jedną z najbardziej wyrazistych indywidualności literackich arabskiego średniowiecza, jaką był Abū al-ᶜAtāhiya (748-828), poeta czasów Hārūna ar-Rašīda. Jej powstawaniu przyświecały dwa główne cele. Po pierwsze, naszkicowanie osobowości Abū al-ᶜAtāhiyi na tle jego czasów w oparciu o rozproszone w średniowiecznym piśmiennictwie arabskim relacje historyczne, opowieści i dykteryjki oraz poprzez lekturę jego utworów. Po drugie, analiza krytyczno-literacka twórczości poety oraz przybliżenie jego poezji czytelnikowi nieznającemu języka arabskiego. Książka ta zawiera ponad 80 autorskich tłumaczeń całych utworów, a także przekłady kilkudziesięciu fragmentów wierszy Abū al-ᶜAtāhiyi sporządzone na podstawie oryginałów arabskich.

» Auschwitz i Jerozolima. Pojęcie Holokaustu według Emila Fackenheima, Piotr Weiser

Filozofowie - powiadał Fackenheim - traktują Zagładę lekceważąco. Przykładają do niej przestarzałe miary, sprowadzają do uniwersalnej kategorii zła. Sam sprzeciwiał się uogólnieniom. Zbrodnię uważał za wydarzenie odmieniające świat, cierpienie za moment zwrotny historii. Zagłada postawiła znak zapytania staremu porządkowi. Istnieniu człowieka i przymierza, prawdom oświecenia i ortodoksji, piewcom rewolucji i kościołów. Rozmyślania Fackenheima stanowią próbę rozumienia takiej przepoczwarzonej rzeczywistości. Próbę wnikliwego opisania skutków zniszczenia oraz rozpaczliwego szukania bezpiecznych miejsc. Czy oświęcimskie piece - dopytywał Fackenheim - nie pochłonęły całej cywilizacji. I zostawił czytelnika z resztką nadziei.

» Azja Centralna w polityce energetycznej Chin, Łukasz Gacek

Współcześnie Azja Centralna ponownie znalazła się w centrum światowej uwagi. Argumenty natury geopolitycznej oraz potencjał energetyczny regionu sprawiają, że na nowo rozgrywa się tam Wielka Gra (Great Game) z udziałem licznych aktorów. […] Rywalizacja o wpływy w Azji Centralnej toczy się na poziomie regionalnym i międzynarodowym. Uczestniczą w niej zarówno państwa, jak i inni aktorzy w postaci korporacji międzynarodowych, ugrupowań religijnych, ruchów terrorystycznych, separatystycznych oraz ekstremistycznych.

Z punktu widzenia Chin prymat w odniesieniu do regionu Azji Centralnej zyskują zagadnienia dotyczące bezpieczeństwa oraz współpracy gospodarczej, w tym również energetycznej. Podejmowanie współpracy ponadnarodowej w zakresie bezpieczeństwa połączone jest z koniecznością zapewnienia stabilności na obszarach przygranicznych Chin. To zagadnienie należy rozpatrywać pod kątem zabezpieczenia integralności terytorialnej samych Chin.

Ważne miejsce zajmują tu inicjatywy realizowane wspólnie z krajami regionu związane ze zwalczaniem terroryzmu, separatyzmu i ekstremizmu. […] Chiny dostrzegają fakt, że rozszerzanie powiązań gospodarczych z krajami Azji Centralnej stwarza szansę na zdynamizowanie polityki rozwojowej oraz zmniejszenie ryzyka zaburzeń społecznych w zachodniej części kraju. […] W kontekście współpracy gospodarczej Chin z krajami Azji Centralnej ważne miejsce zajmuje płaszczyzna energetyczna. Wytwarza się tu bowiem relacja symbiotyczna pomiędzy centralnoazjatyckimi producentami energii a chińskim konsumentem. Zabezpieczenie surowcowe pozwalające na utrzymanie wysokiego tempa wzrostu gospodarczego stanowi podstawę legitymizacji rządzącej partii komunistycznej. Współpraca na polu energetycznym z regionem Azji Centralnej służy ponadto częściowemu uniezależnieniu się od transportu surowców drogą morską.

Wybrane fragmenty z książki

» Bezpieczeństwo energetyczne Chin. Aktywność państwowych przedsiębiorstw na rynkach zagranicznych, Łukasz Gacek

Strategia pozyskiwania surowców naturalnych w świecie staje się w obecnych uwarunkowaniach geopolitycznych jedną z podstawowych wytycznych polityki zagranicznej Państwa Środka. Skoncentrowanie się na tym aspekcie determinowane jest wyraźnie sytuacją wewnętrzną w samych Chinach i wyrastających stąd potrzeb. Zainicjowanie polityki reform i „otwarcia na świat" pod koniec lat 70. doprowadziło do szybkiego rozwoju chińskiej gospodarki. Niewątpliwie jednym z kluczowych następstw tego stanu rzeczy stało się chroniczne zapotrzebowanie na surowce.
W sytuacji niedoboru własnych surowców oraz szybko rosnących potrzeb energetycznych chińska gospodarka zmuszona jest oprzeć się w dużej mierze na dostawach paliw zza granicy. Na przestrzeni ostatnich lat można było zaobserwować niezwykle ożywioną ekspansję dyplomatyczną chińskich władz zmierzającą do pozyskania nowych źródeł zaopatrzenia. Najczęściej w zamian za dostarczane surowce energetyczne, Chiny zaczęły dokonywać szeregu inwestycji w lokalną infrastrukturę oraz dostarczać zaawansowane technologie państwom przyjmującym. Inwestycje objęły także miejscowy przemysł oraz inne strategiczne z punktu widzenia danego kraju dziedziny. W zakresie konsumpcji światowej energii wyraźnie widać rosnące z każdym rokiem zapotrzebowanie Chin w tym względzie. Tylko w ciągu ostatnich dwóch dekad udział Chin w światowym zużyciu energii wzrósł dwukrotnie. To zjawisko dotyka państw najszybciej się rozwijających, takich właśnie jak Chiny, Indie czy USA.

Działania Chin za granicą podyktowane są kwestiami bezpieczeństwa energetycznego, zmierzającymi do podniesienia standardów życia własnej ogromnej populacji obejmującej jedną piątą ludzkości. Obserwujemy stały rozwój relacji z krajami zasobnymi w surowce naturalne. Wyjątkowa aktywność ma tu silny związek z interesem narodowym państwa. Bezpieczeństwo energetyczne pozostaje kluczowe w kontekście dokonującej się w Chinach urbanizacji i uprzemysłowienia, jak również utrzymania zrównoważonego i relatywnie szybkiego rozwoju gospodarczego w długiej perspektywie czasowej.
 

» Birma, Michał Lubina

O Birmie, będącej w Polsce prawie terra icognita, wiemy niewiele. Tymczasem państwo to było przez wieki jednym z najważniejszych mocarstw politycznych i militarnych w Azji. Birma stworzyła Trzy Imperia, będące w okresie prekolonialnym jednymi z najważniejszych organizmów państwowych kontynentu azjatyckiego. Podbita i skolonizowana przez Brytyjczyków, po uzyskaniu niepodległości w 1948 podniosła się w latach 50-tych XX wieku do roli jednego z liderów ruchu państw niezaangażowanych. Niestety, na skutek fatalnej polityki rządzącej od 1962 roku junty wojskowej, Birma popadła w izolację i nędzę. Jej losy dramatycznie odmieniły się wszakże w 2011 roku na skutek zainicjowanego programu reform i otwarcia na świat. To właśnie te reformy sprawiły, że Birma jest obecnie jednym z najbardziej fascynujących państw na politycznej mapie świata

Prezentowana książka jest to pierwszą w języku polskim historią Birmy. Napisana na podstawie osobistej znajomości kraju przez autora, barwnym i potocznym językiem, przedstawia zagmatwane zagadnienia w sposób prosty i przejrzysty. Nie stroni również od kontrowersyjnych i obrazoburczych tez, idących w poprzek wielu potocznym i publicystycznym interpretacjom polityki birmańskiej.

» Birma: centrum-peryferie. Kwestia etniczna we współczesnej Birmie (1948-2013)

"Birma: centrum kontra peryferie" to pierwsza w języku polskim i pierwsza w polskiej nauce całościowa monografia traktująca o kwestii etnicznej w Birmie, a więc relacjach pomiędzy birmańskim centrum a niebirmańskimi peryferiami. Michał Lubina opisuje w niej przyczyny, przebieg oraz konsekwencje konfliktu centrum-peryferie trwające nieprzerwanie od początku niepodległości Birmy w 1948 roku do dnia dzisiejszego.

Konflikt centrum-peryferie, czyli antagonizm między birmańską większością a nie-birmańskimi mniejszościami, jest najważniejszym problemem politycznym, kulturowym i społecznym współczesnej Birmy, zaś jego rozwiązanie pozostaje głównym wyzwaniem stojącym przed tym zmieniającym się krajem. To ten konflikt od początku niepodległości państwa birmańskiego powodował niestabilność społeczną, nieproporcjonalny wzrost znaczenia armii, różne plagi społeczne i wiążącą się z nim korupcję życia gospodarczego. Zaś obecnie problem stanowi podstawowe zagrożenie dla sukcesu procesu przemian politycznych i ustrojowych w państwie birmańskim.

Konflikt centrum-peryferie jest przede wszystkim problemem politycznym, a jego złożoność sprawia, iż pod względem skomplikowania można przyrównać Birmę do azjatyckiego odpowiednika Bałkan, z tą różnicą, że grup etnicznych jest znacznie więcej, antagonizmy trwają dłużej i mogą, choć oczywiście nie muszą, doprowadzić do jeszcze bardziej krwawego zakończenia.

Książka jest dostępna w formacie pdf tutaj.

» Bliski Wschód 2011: bunt czy rewolucja? Jerzy Zdanowski

Czy rewolucję można wywołać, nie odchodząc od ekranu komputera? Zdaniem autora nowe środki porozumiewania się były jedynie instrumentem pomocnym w wyrażaniu przez społeczeństwo sprzeciwu wobec polityki władz, przyczyną Arabskiej Wiosny był bowiem głęboki kryzys, w jakim znalazły się społeczeństwa i gospodarki regionu. Czy na Bliskim Wschodzie doszło w 2011 r. do rewolucji? Może to, co się stało, to tylko ostry protest społeczny, bunt społeczeństwa przeciwko władzy? Czy jesteśmy więc świadkami fundamentalnych zmian we wszystkich tych sferach? Czy rewolucje na Bliskim Wschodzie już się zakończyły, czy dopiero zaczęły?

SPIS TREŚCI: Wstęp 1. Społeczeństwo wychodzi na ulicę 2. Biedny bogaty Bliski Wschód 3. Kair – wielkie problemy wielkiego miasta 4. Jaki model rozwoju? 5. Na fali liberalizacji gospodarczej 6. Skutki światowego kryzysu 7. Bliskowschodni autorytaryzm 8. „Kapitalizm kolesiów" 9. Nowa klasa średnia i nowy proletariat 10. Pokolenie Facebooka i Twittera 11. Kobiety a rewolucja 12. Wojsko a polityka i gospodarka 13. Bracia Muzułmanie i islamizm 14. Reakcje Zachodu 15. Echa irańskie i tureckie 16. Bunt czy rewolucja? Zakończenie: Jaka przyszłość? Bibliografia Chronologia wydarzeń

» Brak Absolutu. Pojęcia dobra i zła w japońskiej popkulturze. Dorota Barańska

„Zło, moralność i śmierć są nie tylko popularnymi tematami w japońskim folklorze, ale zdają się być wręcz tematem centralnym japońskiej tradycji: niemal każdy festiwal, rytuał i zwyczaj odnosi się do powiązań między żyjącymi a zmarłymi, między żyjącą rodziną, a jej zmarłymi przodkami, między teraźniejszością a przeszłością"

---Michiko Iwasaka, Barre Toelken, Ghosts and the Japanese: Cultural Experience in Japanese Death Legends

Książka Doroty Barańskej pokazuje, że pojęcia zła i dobra są kluczowymi elementami obecnymi nie tylko w japońskim folklorze, ale w całej kulturze popularnej – od rozrywki ludowej poprzez animację do gier video. Stawia tezę, że kultura rozrywkowa jest niezwykle silnie związana z religiami Japonii, czerpie z buddyzmu, shinto, magii. I choć samo nawiązanie nie jest niczym niezwykłym, niezwykła jest drobiazgowość w przedstawianiu elementów tradycyjnych w nowej formie. Dzięki niej kultura popularna Japonii staje się źródłem do badań nie tylko nad samą kulturą, ale też nad religią, społeczeństwem, moralnością.

Spis treści:

Wstęp
Rozdział 1. Japońska kultura popularna
Rozdział 2. Religie japońskie – aspekt historyczny
Rozdział 3. Dobro i zło w japońskiej religii i filozofii
Rozdział 4. Demonologia, przesądy, rytuały i legendy miejskie. Bezpośrednie źródła zła i dobra w popkulturze
Rozdział 5. Japoński horror – filmografia pod znakiem dobra i zła
Rozdział 6. W kręgu japońskiej animacji
Rozdział 7. Horror w grach. Zło, które jest dobrem, i dobro, które jest złem
Zakończenie. Dalsze losy bogów i demonów w japońskiej kulturze

» Budowanie parlamentaryzmu Doświadczenia z Afganistanu, Iraku i Kurdystanu Irackiego, Piotr Fudała, Łukasz Fyderek, Renata Kurpiewska-Korbut

Problem słabego, dysfunkcjonalnego państwa przez dekady znajdował się na marginesie zainteresowań politologów. Jednak w nowym kontekście XXI wieku – definiowanym przez takie wydarzenia, jak zamachy z 11 września 2001 roku i następujące po nich interwencje zbrojne – uwaga mediów i polityków zaczęła koncentrować się na zagadnieniach stabilizacji i budowania pokoju na obszarach dotkniętych konfliktami. Doprowadziło to także teoretyków polityki do zwiększenia zainteresowania kwestiami „budowania państwa". Struktura państwa, rozumianego jako zbiór instytucji, okazała się niezbędna dla zapewnienia trwałego bezpieczeństwa w wymiarze globalnym. Zbudowanie skutecznych i prawomocnych instytucji państwa w odmiennych od zachodnich kontekstach społecznych i kulturowych stało się więc potrzebą chwili i obnażyło braki we współczesnej wiedzy o państwie i polityce.

Centralnym problemem budowania prawomocnego ustroju stało się zagadnienie reprezentacji politycznej. Fundamentalne dla niej instytucje to parlament, partie polityczne i pięcioprzymiotnikowe wybory. Ustanowienie ich w społeczeństwach dotkniętych konfliktami i przeżywających interwencję sił zagranicznych jest zadaniem wyjątkowo trudnym. Na początku XXI wieku w dwóch krajach Azji Zachodniej: Afganistanie i Iraku oraz w na poły niezależnym irackim Kurdystanie podjęto próbę ukształtowania ładu politycznego opartego na powszechnej partycypacji. Niniejsza monografia opowiada o przebiegu tych procesów. Badaniom tych trzech studiów przypadku towarzyszy świadomość ograniczeń możliwości transferu wiedzy o „dobrych praktykach" budowania parlamentaryzmu; w opisie każdego z nich autorzy starali się zidentyfikować czynniki społeczne, międzynarodowe, ekonomiczne i kulturowe, które warunkowały przebieg budowania instytucji państwa reprezentatywnego. Autorzy mają nadzieję, że zaproponowane w niniejszej książce porównawcze ujęcie umożliwi czytelnikowi samodzielną ocenę tych procesów.

» Change and Stability. State, Religion and Politics in the Middle East and North Africa,
red. Krzysztof Kościelniak

Kraków 2010

This volume is the product of a conference Change and Stability. State,Politics and Religion in the Middle East and North Africa. Conference took place from 28–29 May 2009 in Krakow, Poland, and was organized by The Middle and Far East Studies Department of Jagiellonian University in Krakow. The primary objective of the conference was to describe and analyze interactions between institutions of a modern state and traditional structures and values. Phenomena like state-society relations, collective identities cultures came under scrutiny of the conference participants. Researchers in political science, international relations, legal studies, law, area studies, media studies and human rights studies and other disciplines of social science debated over change and stability on contemporary Middle East. This forum was intended to gather specialists from academic communities from many countries to conduct dialogue and exchange ideas. The editor hopes, that event and publication like this one will contribute significantly to a cooperation and mutual trust among the Middle East and North Africa nations, as well as to development, stability and prosperity in this region. Most contributors have agreed, that we have witnessed many important changes in the political, cultural and religious environment of the Middle Eastern societies. The countries of this region constantly captures worldwide attention with their pursuit of peace, their oil resources and their interesting stages of interactions between institutions of modern states and traditional structures. In response to the objective needs of globalization and regional integration, the countries of the Middle East and North Africa have been constantly exploring new avenues for variety of political aspects such as pluralizing political systems, discourse of democracy, secularization, liberalization as well as durability of authoritarian regimes, depolitization of large social sectors, and mobilizing aspects of political Islam.

Facts have confirmed that cooperation between this region and Europe, the whole Asia and America, serves interests of various countries and brings benefits to peoples in the all world. It provides a strong guarantee and impetus for sustained stability, development and prosperity in this region. It also inflicts profound changes in regional political, economic and security environments. Finally, recapitulating vivid discussions during two days of the conference, editor would like to offer some normative remarks on the conditions of the region.

Firstly, seeking common ground while preserving differences. Geographical proximity and cultural similarity in the Middle East and North Africa are the assets for our studies. On the other hand, the countries of this region have different national conditions, and each of them has chosen different developmental paths that fit in well with their particularities. Therefore, it would be wrong to treat the region as a homogenous one. Yet some examinations of different case studies may provide interesting insights.

Secondly, highlighting priorities in the processes of change. Among the multitude of regional and sub-regional political, social and cultural mechanisms it seems to be necessary to keep human rights as the one of the main points of reference in the channels. Business scientific and cultural cooperation should constantly consolidate the fundaments of international law, gradually enhancing politics and security of dialogue.

Thirdly, building consensus and moving forward in a gradual manner. This region bears upon the interests of many countries and concerns of various parties. Researchers try to identify individual actors and their interactions. We continue to summarize experience, enhance communication, maximize common interests, and look for ideas, ways and modes of cooperation acceptable to all countries of the Middle East and North Africa.

Fourthly, staying open. At the time of rapid economic globalization and intensive cultural interaction, no country or region can achieve development in isolation. Nowadays the international cooperation demands an open manner, new coordination with regional, sub-regional and inter-regional cooperation mechanisms. The imperative of preserving openness draws our attention to the question of communication. Enhancing communication, increasing circulation of opinions and ideas are the basic conditions for sincere dialogue. I hope that projects, like our publication, are small steps to achieve this aim. With this researches, we present the new suggestions and prospects for reform and development in the Middle East and North Africa.

Table of contents:

I. Nationalism and identity

  • Joanna Bocheńska: Continuity and change. Kurdish contemporary literature and its quests for identity.
  • Dario Cristiani: The Geopolitics of Identities in the Middle East. Networks of Loyalties and States' Strategies.
  • Fouad Touzani: Al-Jazeera: The New Emblem of Arab Nationalism.
  • Irina Kudryashova: State-Building in the Arab Middle East: from Ummah to a Nation?
  • Magdalena Pycińska: The Palestinian Curriculum. Its impact on the understanding of the national identity and the myth of incitement in Palestinian textbooks.
  • Bartosz Wróblewski: Are Jordanians a Nation?
  • Krzysztof Kościelniak: Changes of the Coptic identity.


II. Islamic thought

  • Angelika Hartmann: Caliphate and Rulership Between Pragmatic Politics and Dogmatic Sources of "the True Islam".
  • Hassan Jamsheer: Theoretical Sources of Contemporary Islamic Radicalism.


III. Regligious discourses

  • Rob Imre, Jim Jose: Globalising Syncretism and the Governance State: Beyond Bipolar Thinking on Religious and Political Violence.
  • Anna Paluszek: A Muslim means a "good citizen" according to the theory of Tariq Ramadan.
  • Dorota Rudnicka-Kassem: We travel on the same boat: The Role of John Paul II in the Development of Christian-Muslim Dialogue.
  • Abdulrahman Al-Salimi: Orientalism and Relationships between Islam and West.

IV. International relations

  • Aysegul Sever: Re-orientation of Turkish-Syrian Relations and Its Security Implications for the Middle East: A Turkish Account.
  • Radosław Bania: EU-GCC Relations: Uneasy Dialogue.
  • Wojciech Grabowski: Shia-Wahhabi confrontation in the Middle East.
  • Joanna M. Guzik: Japan's Assistance to Palestine 2000–2008.
  • Rafał Ożarowski: Geostrategic factor of Iran's political aspirations.


 

» China at the beginning of the 21st Century, pod red. Łukasza Gacka i Ewy Trojnar

China at the beginning of the 21st century intrigues many researchers around the world. No different was the enthusiasm widely shared among the participants of the students' conference China at the beginning of the 21st century organized by the Institute of Middle and Far East Studies of Jagiellonian University in Kraków in April 2010. Research enthusiasm and inquisitive attitude of presenters and discussants observed during the conference inspired to go beyond the university walls and put this publication together. The problems discussed within this volume provide the readers with a background of most vital issues in modern China. They are related to the challenges of the Chinese society and state's international skirmishes. Each article is separately concluded by the author's findings, which is highly admirable, since the authors are young, but promising adepts in the field. At the same time, being open for criticism, the authors invite us to take a long hard look at China's modern challenges.

"In the 1980s and 1990s, China went through an intensive process of liberalization of social and cultural life, as well as economic reforms. As a result, China strengthened its position of the leading player of the globalized world, being quickly westernized at the same time. On the other hand, China is also one of the oldest civilizational centres, with a different and rich musical, theatrical, literary, philosophical, historical, and scientific tradition. That is why it is natural that various aspects concerning the present and the history of China arouse the interest of scientists that represent various areas of science. (…) The collective work China at the Beginning of the 21st Century edited by Łukasz Gacek, PhD, and Ewa Trojnar, PhD, is a sign of this natural curiosity. (…) All texts run in this book are on a proper factual and scientific level. The entirety describes and explains the reader the chosen, interesting areas of the Chinese reality at the beginning of the 21st century concerning cultural studies, international relations, as well as military and energy safety."

Z recenzji prof. UJ dr hab. Huberta Królikowskiego

» Chiński nacjonalizm, Joanna Wardęga

Chiński nacjonalizm. Rekonstruowanie narodu w Chińskiej Republice Ludowej zasługuje na uwagę jako unikatowe studium dotyczące istotnego i aktualnego, a dotąd niewystarczająco poznanego, zjawiska chińskiego nacjonalizmu. Książka proponuje udaną i wszechstronną analizę problemu, który ma duże znaczenie z poznawczego punktu widzenia. Co wcale nieczęste dla prac naukowych, napisana jest przejrzyście i ze swadą. Z całą pewnością nie tylko będzie stanowić cenny materiał dla wąskiego grona badaczy, ale również z powodzeniem trafi do rosnącej grupy odbiorców zainteresowanych szeroko pojmowaną problematyką chińską."

Z recenzji prof. dr. hab. Adama W. Jelonka

 

Nacjonalizm chiński ma wiele twarzy i autorka stara się dotrzeć do istoty problemu -zarówno państwowych ideologii, jak i spiritus movens ruchów społecznych: ideologii oraz ruchów inspirowanych i zmieniających się pod wpływem działań podejmowanych przez elity (polityczne, kulturalne, edukacyjne), środki masowego przekazu i instytucje (m.in. edukacyjne), jak i warunkowanych przez procesy żywiołowe i codzienność ponad miliardowej zbiorowości ludzkiej, coraz pełniej poddającej się imperatywom chińskiego społeczeństwa przemysłowego w ponowoczesnym kapitalizmie. W tak szeroko interpretowanym nacjonalizmie autorka znajduje przy tym siłę generującą dumę narodową, uzasadniającą przekonanie, iż naród chiński ma szansę, aby grać pierwszorzędną rolę w procesie konstruowania nowego ładu w społeczności międzynarodowej.

Z recenzji prof. zw. dr. hab. Hieronima Kubiaka

» Chińskie elity polityczne w XX wieku, Łukasz Gacek

Pojawienie się pracy Łukasza Gacka, który zobiektywizował istniejącą wiedzę o Chinach współczesnych należy uznać za pierwsze poważne wypełnienie luki naukowej w polskiej literaturze przedmiotu. Praca ta jest ważna również dlatego, że obiektywna ocena dzisiejszych Chin komunistycznych i roli Kuomintangu na Tajwanie jest potrzebna ze względu na stały rozwój stosunków gospodarczych z tym obszarem. Uczestnikom tych relacji, z kręgów biznesu, historykom, orientalistom i kulturoznawcom taka zobiektywizowana wiedza dotycząca Chin XX i początków XXI wieku może być bardzo przydatna. Bez znajomości dziejów i kultury danego kraju, a zwłaszcza tak kulturowo i geograficznie odległego jak Chiny i Tajwan oraz sytuacji dzisiejszych elit politycznych, trudno funkcjonować skutecznie na tamtym terenie. [...] Uważam pracę Łukasza Gacka za pracę naukowo bardzo wartościową, stanowiącą syntezę wiedzy na temat elit chińskich w XX wieku i na początku naszego stulecia, a także przynoszącą zobiektywizowany kontekst historyczny, w których one działały lub działają nada. (Z recenzji wydawniczej prof. dr. hab. Romana Sławińskiego)

» Chińszczyzna po polsku. Praktyczna gramatyka języka chińskiego, Adina Zemanek

Jest to pierwszy w Polsce podręcznik gramatyki chińskiej. Omówiono w nim wszystkie zagadnienia poruszane w podręcznikach do nauki języka chińskiego na poziomie podstawowym i niższym średnim, których opanowanie jest niezbędne, aby poprawnie komunikować się w różnych sytuacjach życia codziennego.
Książka powstała z myślą nie tylko o studentach i kursantach Instytutów Konfucjusza i szkół językowych, lecz także o wszystkich osobach uczących się języka chińskiego z lektorem lub we własnym zakresie. Szczegółowe wyjaśnienia, przejrzysty i atrakcyjny układ graficzny, obecność transkrypcji fonetycznej i polskich tłumaczeń wszystkich chińskich zdań i wyrazów, a także ćwiczenia dołączone do każdego rozdziału, ułatwiają samodzielną pracę z książką.
Podręcznik ten nie ma na celu stopniowego wprowadzania w tajniki gramatyki chińskiej, lecz został zaplanowany jako kompendium wiedzy, z którego można korzystać według potrzeb, w dowolnej kolejności. Dobór materiału i strukturę każdego tomu ustalono według dwóch kryteriów: rosnący stopień złożoności przedstawionych zagadnień oraz spójność, umożliwiająca szybkie znalezienie poszukiwanej kwestii dzięki umieszczeniu podobnych zjawisk w tej samej części książki.

Spis treści – tom 1 (bez podrozdziałów)
1. Ogólna charakterystyka języka chińskiego
2. Rzeczowniki
3. Zaimki
4. Liczby
5. Klasyfikatory
6. Czasowniki
7. Przysłówki
8. Przyimki
9. Reduplikacja (podwajanie) części mowy
10. Podstawowe sposoby tworzenia pytań
11. Orzeczenia
12. Przydawki
13. Okoliczniki
14. Zdania z serią czasowników
15. Zdania teleskopowe
16. Zdania wyrażające istnienie kogoś/ czegoś, pojawienie się lub zniknięcie
Klucz do ćwiczeń

» Christentum und Islam. Perspektive und Probleme des Dialogs, Krzysztof Kościelniak

Kraków 2005.

Die Achtung vor Minderheiten ist ein Barometer der richtigen Relationen der Religion zum modernen Staat. Pluralistische Gesellschaften können nicht zur Arene der Diskriminierung werden. Reliögise Minderheiten sollen Recht darauf haben, ihren Kultus zu organisieren, sich zu ihrer Religion zu bekennen, ihre Meinungen frei zu veröffentlichen.

Beide Religionen: das Christentum und der Islam sind sich ihrer geschichtlichen Mission sicher und das lässt sich ihnen nicht verweigern. Andererseits aber betont sowohl das Christentum als auch der Islam (wenigstens im Koran) das Recht des Menschen auf die freie Wahl der Religion. Der Staat soll die Missionen nicht stören, sollte sich aber dann einmischen, wenn die menschliche Freiheit bedroht wird. Der Sinn der Mission besteht darin, dem Menschen das Christentum oder den Islam als einen Vorschlag zu präsentieren, den er annehmen kann, aber doch nicht muss. Das Verbot von christlichen Missionen in den islamischen Ländern und die Todesstrafe für einen Moslemen, der zum Christentum konvertiert, stehen daher im Widerspruch gegen den Geist der Neutralität von Religion und Staat, und gegen die religiöse Freiheit. In moslemischen Ländern werden bis heute viele Konvertiete aus dem Islam zum Christentum aus Angst vor Repressionen heimlich getauft, während – was gerecht ist – aus dem Christentum zum Islam übergehenden Europäer weder auf gewaltsame Gegenmaßregeln noch auf die Freiheitsbegrenzung stossen.
 

» Chrześcijaństwo w spotkaniu z religiami świata, Krzysztof Kościelniak

Kraków 2002.

Z wielu powodów istnieje dziś potrzeba pogłębiania wiedzy na temat religii. Świat współczesny staje się coraz bardziej pluralistyczny. Po wtóre, sytuacja religijna ulega gwałtownym przeobrażeniom. Obok nasilonej ateizacji i laicyzacji społeczeństw zachodnich obserwuje się odrodzenie i ożywienie wielkich religii światowych oraz gwałtowny rozwój nowych ruchów religijnych. Wszystko to świadczy o tym, że religia wcale nie wymiera, a potrzeby religijne – chociaż nie zawsze zaspokajane w postaci instytucjonalnej – są rzeczywiście uniwersalne i trwałe. Wspomniane zjawiska, liczne kontakty kulturowe, praktyczne potrzeby porozumienia się z ludźmi różnej orientacji rodzą liczne problemy, z którymi nie potrafi uporać się człowiek, jeśli nie dysponuje przynajmniej podstawową wiedzą o własnej religii i innych systemach wierzeń.

Niniejsza książka jest próbą zapoznania szerszego kręgu czytelników z bogatą tematyką wielkich religii świata przy ograniczeniu się do prezentacji najbardziej istotnych wiadomości. Oprócz obiektywnej, naukowej prezentacji mieści również punkty zawierające porównania omawianych systemów wierzeń z chrześcijaństwem (dokładniej z katolicyzmem). Te ostatnie, wyraźnie odgraniczone od prezentacji systemów religijnych, prezentują katolicki punkt widzenia. Ukazują one, dlaczego katolicyzm – przy zachowaniu szacunku dla każdego człowieka i tolerancji – nie zgadza się na zrównanie nauki Jezusa z innymi religiami.

» Córki Chin i obywatelki świata. Obraz kobiety w chińskich czasopismach o modzie, Adina Zemanek

Książka ta jest owocem badań przeprowadzonych przez autorkę na Wydziale Dziennikarstwa Uniwersytetu Fudan w Szanghaju. Omawia obraz kobiety, jaki na przestrzeni dwudziestu lat (1988-2008) kreowały artykuły zawarte w dwóch czasopismach - "Shishang" ("Trends"/"Cosmopolitan") i "Shijie shizhuang zhi yuan" ("Elle"). Poszczególne wymiary tego obrazu autorka ukazuje na szerszym tle historycznym i społecznym. Pozycja ta skierowana jest nie tylko do badaczy zagadnień bezpośrednio związanych z tematem, lecz także do wszystkich czytelników zainteresowanych kwestiami globalizacji i lokalizacji, poprawności politycznej i nacjonalizmu, tożsamości klasy średniej czy obrazu mniejszości narodowych w dyskursie medialnym w Chińskiej Republice Ludowej.

Spis treści (bez podrozdziałów)
Wprowadzenie
Rozdział 1. Zagadnienia metodologiczne
Rozdział 2. Tło kulturowo-społeczne analizowanego zagadnienia
Rozdział 3. Kontekst funkcjonowania czasopism o modzie
Rozdział 4. Polityka wydawnicza analizowanych czasopism. Ewolucja obrazu kobiety
Rozdział 5. Analiza materiału badawczego
Podsumowanie

» Dillemas of democracy In the Middle East. Izrael, Jordan, Turkey, red. Krzysztof Kościelniak

Kraków 2010

This volume edited by Prof. Krzysztof Kościelniak is the effect of a conference "Change and Stability. State, Politics and Religion in the Middle East and North Africa". Conference took place from 28-29 May 2009 in Krakow, Poland, and was organized by The Middle and Far East Studies Department of Jagiellonian University in Krakow. Organization of the conference as well as publication of this book were possible thanks to "Mistrz" grant awarded from the Foundation for Polish.
Prof. Krzysztof Kościelniak concluding chapter departs from Islamic – secular dichotomy while describing Turkish democracy. His analysis is focused on political and religious liberties enjoyed by Christian minorities in Turkey. Author claims, that the religious freedom, i.e. possibility of confessing one's personal beliefs without any intervention from the state, constitutes crucial but often omitted dimension of democracy. The tensions between religious freedom of Christian minorities and  Turkish secularism at one hand and Islamic revivalism at the other are still noticeable, but Kościelniak sees a movement towards less repressive and more responsive religious policy. One of the crucial factors that contribute to that trend is ongoing dialogue with European Union.

Table of contents:

Introduction

Mario Sznajder: Armed Forces, the Economy, Government and Civil Society in Israel

Artur Skorek: Ultra-Orthodoxy and Modernity: The Evolution of Haredi Attitude Towards State of Israel.

Katarzyna Górak-Sosnowska, Susanne Shomali: Youth in Bahrain and Jordan: emerging social actor?

K. Luisa Gandolfo: The Voice of the Youth: the Rise of Political Islam in Jordan.

László Csicsmann: "Terrorist Organizations" or "Political Parties?" The Perspective of Political Engagement of Islamist Organizations in the Middle East. Lessons from the Hashemite Kingdom of Jordan.

Canan Aslan-Akman: Secularist Women of the Republic and their Pious Sisters in Movement at the Crossroas of Secular State, Feminism and Islamist Politics in Turkey.

Ahmed Baran Dural: From The Roadmap for the Islamic Societies to a Dangerous Game on Social Engineering: Turkish Democracy.

Pascal Kluge: Competition, Ideology, and Tradition Among Interest Groups in Turkey: The Cases of TÜSİAD and MÜSİAD.

Nazım Can Çiçektakan, Erdem Damar: Democracy, Islam and Secularism in Turkish Politics. Kemalist State and the Politics of Public Life in the Light of 28 February (1997) "Post-Modern" Coup.

Krzysztof Kościelniak: The range of religious liberties of the Christian minorities in the Republic of Turkey in the background of the political changes in the 20th century and the beginning of the 21st century.
 

» Dylematy konsocjonalizmu. Przypadek Malezji, Adam W. Jelonek

O projektach i nieudanych próbach uregulowania życia społecznego, politycznego i gospodarczego w wieloetnicznej Malezji traktuje niniejsza książka.

» Dżihad. Święta wojna w islamie. Związek religii z państwem. Islam a demokracja. Chrześcijanie w krajach muzułmańskich, Krzysztof Kościelniak

Kraków 2002.

Podobnie jak tęcza, która składa się z wielu kolorów, również w rozumieniu dżihadu należy wziąć pod uwagę nie tylko uwarunkowania teologiczno-historyczne, ale także socjologiczne, polityczne i kulturowe. Autor zdaje sobie sprawę, że prezentuje tylko jakąś część aspektów tego zagadnienia, która nie wyczerpuje całości. Niemniej teologiczno-historyczne ujęcie stanowi bazę wyjściową do zrozumienia idei świętej wojny w islamie. Np. obecnie w uzasadnieniach przemocy liderzy fundamentalizmu muzułmańskiego posługują się zarówno Koranem jak również tradycją i późniejszą spuścizną teologiczną islamu. Takie poglądy zaś przyjmowane są przez dużą  liczbę muzułmanów (w samym Pakistanie idee fundamentalizmu muzułmańskiego mają miliony zwolenników).

Muzułmanie nie posiadają jednego reprezentatywnego ośrodka dla swojej religii. Wielu badaczy mówi nawet nie o islamie ale o islamach. Stąd uzasadnione jest pytanie, czy przypadkiem dziś nie uległa pewnemu zdewaluowaniu teza, że fundamentaliści muzułmańscy reprezentują ideologię polityczną a nie religię. Na jakiej bowiem podstawie można mówić, że dana grupa muzułmańska jest bardziej „polityczna" czy religijna, skoro nie ma jednego wzoru islamu, a państwo i religia są ściśle powiązane w krajach muzułmańskich? Zatem idea dżihadu, obecna we wszystkich epokach rozwoju islamu, choć nie zawsze akceptowana przez wszystkich muzułmanów jako rozwiązanie zbrojne jest dziedzictwem tej podzielonej na różne odłamy religii. Dla badaczy nie ulega wątpliwości, że teologiczno-historyczna spuścizna islamu, w tym również w aspekcie świętej wojny, wywiera wpływ na dzieje współczesnych narodów islamskich.

Oczywiście historia nie wszystkich krajów islamskich naznaczona była ciągłym konfliktem z chrześcijaństwem. Autor wystrzega się też stwierdzenia o nieustannych waśniach pomiędzy chrześcijanami a muzułmanami, ponieważ bywały okresy i miejsca, w których współżyli oni pokojowo, istniała wymiana kulturowa i handlowa. Nie można też pojmować islamu jako jednolitego bloku państw muzułmańskich przeciw Zachodowi. Bywało też, że podboje muzułmańskie ułatwiali sami chrześcijanie. Wszystko to jednak nie przeczy faktowi, że w łonie islamu w każdym okresie rozwoju tej religii pielęgnowana była – przez większą lub mniejszą część wyznawców – idea dżihadu, walki militarnej na rzecz islamu, „wojen świętych", które już we wczesnym średniowieczu odebrały chrześcijaństwu połowę jego terytoriów. Idea świętej wojny rozwijana była systematycznie, choć nie zawsze progresywnie i przybierała różne natężenie i formy. Wypracowana przez wieki idea dżihadu dotarła ona do naszych czasów stając się jednym z najważniejszych problemów współczesnego świata i dialogu z islamem. I chociaż pod względem politycznym jedność świata muzułmańskiego niejednokrotnie była fikcją, to jednak w aspekcie religijnym (w tym również odnośnie idei dżihadu) wyznawcy islamu niejednokrotnie wykazywali solidarność nawet pomiędzy sunnitami i szyitami.
 

» Estetyka chińska. Antologia, red. Adina Zemanek

Jest to kolejna pozycja w serii przedstawiającej estetyki pozaeuropejskie, wydanej przez Wydawnictwo Universitas. Książka zawiera tłumaczenia rozważań autorów współczesnych, chińskich i zachodnich oraz źródłowych tekstów klasycznych, dotyczących kilku dziedzin sztuki, które zajmowały istotne miejsce w życiu konfucjańskich uczonych. Są to tzw. „trzy doskonałości": poezja, malarstwo i kaligrafia, a także sztuka ogrodów.
 
Spis treści
Adina Zemanek - Wprowadzenie
CZĘŚĆ I. Teksty ogólne
Luo Zhongfeng - Ukształtowanie się estetyzującego stylu życia
Zong Baihua - Wstępne rozważania na temat kluczowych pojęć historii estetyki chińskiej
CZĘŚĆ II. Początki chińskiej myśli estetycznej
Xun Kuang - Xunzi. O muzyce
Księga pieśni. Wielka przedmowa
Kenneth DeWoskin - Dawna chińska muzyka a pochodzenie terminologii estetycznej
CZĘŚĆ III. Poezja
Cao Pi - Wzorcowe rozprawy. Rozprawa o literaturze
Lu Ji - Poemat o literaturze
Liu Xie - Umysł literacki i rzeźbienie smaków
Stephen Owen - Poezja w tradycji chińskiej
Kang-i Sun Chang - Chińska "liryczna krytyka literacka" w okresie Sześciu Dynastii
CZĘŚĆ IV. Kaligrafia i malarstwo
Zong Bing - O malowaniu pejzaży. Przedmowa
Fu Zai - Patrząc na sekretarza Zhanga malującego sosny i skały
Zhang Yanyuan - Zapiski o słynnych malarzach poprzez wieki
Jing Hao - Zapiski o sztuce pędzla
Guo Ruoxu - Zapis tego, co widziałem i zasłyszałem o malarstwie
Guo Xi, Guo Si - Niedoścignione uroki lasów i strumieni
Su Shi - Zapiski o malowaniu w świątyni Jingyin
Dong You - Kolofony malarskie Szerokiego Strumienia
Deng Chun - Ciąg dalszy o malarstwie
Huang Gongwang - Tajemnica opisywania krajobrazu
Shitao - Słowa mistrza o malarstwie
Shen Zongqian - Łódź Gorczycy. O nauce malarstwa
Su Zhe - Poemat o tuszu i bambusach
Zhang Tuigong - Zapiski o malarstwie bambusów tuszem
Zhongren - Wzornik malarstwa śliw Huaguanga
Wu Taisu - Wzornik malarstwa śliw z Sosnowego Studia
Chang Chung-yuan - Spokój duszy odzwierciedlony w chińskim malarstwie
François Cheng - Pustka w chińskim malarstwie
Zong Baihua - Świadomość przestrzeni wyrażana w chińskiej i zachodniej technice malarskiej
CZĘŚĆ V. Sztuka ogrodów
Ji Cheng - O tworzeniu ogrodów
R. Stewart Johnston - Plany, idee i techniki
Maggie Keswick - Okiem malarza
Charles Jencks - Znaczenie chińskiego ogrodu
ZAKOŃCZENIE
Michael Sullivan - Sztuka chińska i jej wpływ na Zachodzie
 

» From the Richness of Islamic History, Dorota Rudnicka-Kassem

Książka From the Richness of Islamic History ukazuje bogactwo kulturowe historii świata islamu na przykładzie kilku wybranych tematów prezentujących znaczące dla jej rozwoju postaci i wątki. Rozdział pierwszy poświecony jest Muḥammadowi (zm. 632) i zawiera przegląd prac biograficznych dotyczących osoby Proroka napisanych przez autorów muzułmańskich i zachodnich. Rozdział drugi obejmuje omówienie kariery politycznej Aḥmada Ibn Ṭūlūna (835-884), który z wielką determinacją i charyzmą zbudował w Egipcie praktycznie niezależny rząd i państwo. Rozdział trzeci przynosi charakterystykę myśli Abū Ḥāmida al-Ghazālego (1058-1111), jednego z najwybitniejszych uczonych muzułmańskich i przedstawia jego intelektualną i duchową „podróż" w poszukiwaniu prawdy i sensu życia. Rozdział czwarty koncentruje się wokół dokumentów Ḥaram pochodzących z okresu XIII-XV wieku odkrytych w Jerozolimie i ich znaczenia dla lepszego poznania historii miasta i jego mieszkańców w tym okresie, jak również prezentuje przykładową analizę jednego z takich dokumentów tj. Ḥaram 102. Rozdział piąty zawiera omówienie rozwoju architektonicznego Kairu w czasach panowania dynastii Mameluków (1250-1517). Rozdział szósty eksponuje osiągnięcia Muḥammada ‘Alego (1769-1849) w realizacji jego śmiałego planu reform i budowy nowoczesnego państwa w Egipcie. Rozdział siódmy – ostatni przynosi rozważania związane z historią relacji chrześcijańsko-muzułmańskich od powstania islamu do czasów średniowiecznych. Książka zawiera bogatą bibliografię i indeks.

Z recenzji prof. dr hab. Jerzy Hauzińskiego:
Praca Doroty Rudnickiej-Kassem wynikając z doświadczeń dydaktycznych i badawczych autorki może być przydatna do studiowania przez adeptów różnych dyscyplin humanistycznych problematyki cywilizacyjnego dziedzictwa islamu. Narracja i refleksja autorki mogą okazać się cenne zwłaszcza dla politologów, którzy na ogół dość ogólnikowo poznają islamski areał cywilizacyjny, sprowadzając go często do aktualnych problemów polityki, lecz nie znając genezy wielu zjawisk. Tu praca Doroty Rudnickiej-Kassem wydaje się trudna do zastąpienia. Natomiast w aspekcie badawczym książka może być cenną inspiracją w procesie dyskusji nad islamem wczoraj i dziś.
 

» Grecy i Arabowie. Historia Kościoła melkickiego (katolickiego) na ziemiach zdobytych przez muzułmanów (634-1516), Krzysztof Kościelniak

Kraków 2004, str. 447.

Z wielu względów dzieje Kościoła melkickiego w średniowieczu są fascynującym opracowaniem ks. prof. Krzysztofa Kościelniaka. Po pierwsze, Kościół ten w Syrii i Palestynie skupiał zdecydowaną większość chrześcijan tego regionu. Po wtóre, melkici byli reprezentantami wiary ortodoksyjnej, czyli katolickiej, i oficjalnie – mimo swych związków z Bizancjum – nie zerwali łączności z Rzymem po roku 1054. Do najazdu arabskiego na Syrię (tzn. do 634 roku) melkici starali się przy poparciu Bizancjum, bardziej czy mniej skutecznymi metodami, doprowadzić do pojednania zwaśnionych Kościołów. Wreszcie, na skutek powiązań z cesarzem bizantyjskim, wspólnoty melkickie najbardziej ucierpiały pod panowaniem arabskim, ponieważ muzułmanie ciągle podejrzewali je o szpiegowanie i sprzyjanie na rzecz Konstantynopola.

Można bez cienia przesady powiedzieć, że dzieje Kościoła melkickiego omawianego okresu odzwierciedlają niemal wszystkie problemy muzułmańsko-chrześcijańskie związane z relacjami arabsko-bizantyjskimi, obecnością chrześcijan Arabów i Greków w obrębie jednej wspólnoty religijnej, arabizacją chrześcijan, chrześcijańską twórczością literacką, prześladowaniami oraz kontaktami melkitów z krzyżowcami. Krótko mówiąc, kultura melkicka w bogatej rzeczywistości średniowiecznego Bliskiego Wschodu jest godna przedstawienia, jako szczególny przykład akulturacji i interakcji religijnej.

 

» Historia Arabii Wschodniej, Jerzy Zdanowski

Dzieje arabskiego wybrzeża Zatoki Perskiej, obejmującego: Kuwejt, Bahrajn, Katar, Zjednoczone Emiraty Arabskie, Oman i częściowo Arabię Saudyjską. Książka przedstawia historię tego obszaru od starożytności, poprzez wczesne dzieje muzułmańskie, penetrację Orientu przez europejskie kompanie handlowe, obie wojny światowe aż po czasy nam współczesne. Autor koncentruje się głównie na historii politycznej regionu, uzupełniając ją informacjami o życiu tamtejszych społeczeństw, zarówno w okresie gospodarki tradycyjnej, opierającej się na zbiorach daktyli i połowach perłopławów, jak i gospodarki naftowej w czasach najnowszych. Omawia również kulturę materialną i duchową tego regionu, m.in. prądy religijne oraz nowe trendy w sztuce i literaturze.

» Historia Bliskiego Wschodu w XX wieku, Jerzy Zdanowski

Bliski Wschód to obszar obejmujący południowo-zachodnią część Azji i północno-wschodnią część Afryki. Region ten stał się w XX w. areną rywalizacji wielkich mocarstw oraz konfliktów militarnych. W ostatnim stuleciu zarysowały się tu również głębokie przemiany społeczne. Książka prezentuje najnowszą historię krajów należących do Ligi Państw Arabskich, a także Izraela, częściowo Turcji i Iranu. Jerzy Zdanowski pokazuje m.in. takie zjawiska, jak narodziny nowego państwa po upadku Imperium Osmańskiego, fundamentalizm muzułmański, wychodzenie państw tego regionu z kręgu świata osmańskiego, miejsce religii w procesie przemian, zakwestionowanie patriarchalnego układu społecznego czy erozję rodziny wielopokoleniowej.

» Japonia a monarchie Zatoki Perskiej, Ewa Trojnar

Wycinek kontaktów japońsko-arabskich stanowi doskonałe uzupełnienie dostępnych dzisiaj monografii z zakresu współczesnej historii i politologii państw kontynentu azjatyckiego. Główny problem podejmowany w pracy dotyczy bezpieczeństwa energetycznego jednej z największych gospodarek świata − Japonii, stanowi niezwykle istotne zagadnienie (…). Ponadto rozpatrywane w książce węzłowe problemy regionu Zatoki Perskiej znajdują uzasadnienie ze względu na jego zapalny charakter oraz zaangażowanie polityczne i militarne naszego kraju w ostatnich latach.

Praca Ewy Trojnar od samego początku sprawia jak najlepsze wrażenie. (…) Co więcej, prócz niewątpliwych walorów naukowych pozytywnie zaskakuje przejrzystością, która pozwala trafić nie tylko do wąskiego grona badaczy, lecz także do przeciętnego czytelnika.

(z recenzji prof. dra hab. Waldemara J. Dziaka)

» Jednostka i społeczeństwo w Azji Wschodniej, red. Adam W. Jelonek

W ręce czytelnika oddajemy pracę grupy polskich specjalistów zajmujących się szeroko rozumianą problematyką badań międzykulturowych i międzycywilizacyjnych. Są wśród nich antropologowie, socjologowie, politologowie i orientaliści z czołowych ośrodków akademickich. Każdy z zaproszonych do udziału w pracy badaczy, niezależnie od wykorzystywania odmiennego warsztatu i stosowania innej siatki pojęciowej podejmuje próbę zweryfikowania tezy o kolektywistycznej tradycji kulturowej i różnym od Zachodniego definiowaniu roli jednostki i grupy społecznej w krajach Azji Wschodniej. W poszczególnych studiach znajdujemy również obszerne informacje na temat konsekwencji, jaką kolektywistyczna orientacja niosła poszczególnym społeczeństwom tego kręgu cywilizacyjnego. Co ważne czytelnik ma też okazję zapoznania się z refleksjami na temat trwałości i dynamicznego modelu przemian w definiowaniu jednostki i grupy społecznej we współczesnych państwach regionu.

» John Paul II, Islam and the Middle East. The Pope's Spiritual Leadership in Developing a Dialogical Path for the New History of Christian-Muslim Relations, Dorota Rudnicka-Kassem

Dialog międzyreligijny, prowadzony przez Jan Pawła II od początku pontyfikatu, nie tylko otworzył nowy rozdział w historii stosunków chrześcijańsko-muzułmańskich, ale również przyczynił się do wielu pozytywnych zmian na Bliskim Wschodzie, w tym do nawiązania oficjalnych stosunków pomiędzy Stolicą Apostolską a Izraelem(1993) i Autonomią Palestyńską. Nie ulega wątpliwości, że przemyślane, systematyczne i nieprzerwane zaangażowanie Papieża w rozwiązywanie konfliktów bliskowschodnich niejednokrotnie pomogło w złagodzeniu napięć społeczno-politycznych i religijnych w tym rejonie. Pomimo wojen, które dla mieszkających tam ludzi powodują olbrzymie zniszczenia we wszystkich dziedzinach życia, dzięki wysiłkom Ojca Świętego społeczność międzynarodowa podejmowała i nadal podejmuje kolejne inicjatywy mające na celu stabilizację sytuacji w rejonie, a droga do pokoju wciąż pozostaje otwarta. To właśnie papieska wizja porządku politycznego na Bliskim Wschodzie opartego na zasadach moralnych i etycznych i olbrzymi wysiłek Jana Pawła II mający na celu jej urzeczywistnienie okazały się tym „światłem," które uratowało zarówno ten rejon, jak i cały świat przed wybuchem większego, bardzo złożonego w swej naturze lokalnego konfliktu, który mógłby się przerodzić w o wiele większy i groźniejszy, o trudnych do przewidzenia globalnych konsekwencjach.

Książka Doroty Rudnickiej-Kassem John Paul II, Islam and the Middle East: The Pope's Spiritual Leadership in Developing a Dialogical Path for the New History of Christian-Muslim Relations jest rezultatem wielu lat studiów i badań nad dialogiem międzyreligijnym i międzykulturowym. Praca stanowi kompleksową analizę roli Jana Pawła II w rozwoju drogi dialogu we współczesnych stosunkach chrześcijańsko-muzułmańskich, analizę omawiającą nie tylko charakterystykę, cele i sposób prowadzenia tego dialogu, ale także eksponującą stosowanie przez Papieża dialogicznych metod w rozwiązywaniu problemów Bliskiego Wschodu. Książka prezentuje wkład Jana Pawła II w rozwój dialogu międzyreligijnego w kontekście historycznego rozwoju stosunków chrześcijańsko-muzułmańskich.
 
 

» Kambodża, Adam Jelonek

Kompletne kompendium wiedzy z zakresu historii współczesnej Kambodży oraz wydarzeń historycznych w Azji Wschodniej. Autor chronologicznie przedstawia poszczególne okresy historii Kambodży zaczynając od czasów klasycznych państw Chenla i Furanu, aż po historię najnowszą i wstąpienia na tron Norodoma Sihamoni oraz powołanie Międzynarodowego Trybunału d.s. Osądzania Zbrodni Czerwonych Khmerow. Bogaty materiał zdjęciowy, indeks nazwisk, kalendarium oraz podstawowa informacja bibliograficzna.

» Ku wolności - idee Solidarności wobec myśli Indyjskiego Kongresu Narodowego

Towards Freedom – Ideas of "Solidarity" in Comparison with the Thought of the Indian National Congress, Jakub Stępień, Stanislaw Tokarski, Tomasz Latos and Katarzyna Jarecka-Stepien, Krakow – New Delhi 2011, pp. 176.

The publication, Towards Freedom – Ideas of "Solidarity" in Comparison with the Thought of the Indian National Congress, is an example of intercultural dialogue on a field of scientific research. The abovementioned intercultural dialogue might be defined as process of bridging cultures. The sort of activities are conducive to acquaintance and cooperation in a demanding and constantly changing reality of the 21st century.

The core of the book is based on description, analysis and comparison of socio-political thought of two national liberation movements. It seems that despite significant chronological and cultural differences existing between the Indian and Polish example, both national liberation processes have certain common features. The adopted form of struggle for independence probably had an influence on the shaping of particular movements. The idea of passive resistance and stress on the acceptance of dialogic attitude became key intellectual concepts of both movements. Therefore, the scientific aim of this book is to provide an answer to the question on similarities and differences between them. The book is a scientific publication of a comparative character. The monograph is an interdisciplinary work, to a large extent belonging to the domain of political sciences, history of ideas and area studies. The book's structure was subjugated to a general aim of popularization of knowledge about Poland and its way towards independence along with the relevant Indian way. The introduction, presents issues related to the described and analyzed questions with proper outline of the research area as regards chronology, geography and subject. The first chapter synthetically presents the characteristics of Poland on the threshold of the second decade of the 21st century and basic elements of its modern culture. Next three chapters are devoted to Indian road to independence and the following parts of the publication acquaint the reader to Polish subject. The last excerpt, chapter eighth, is a comparative analysis of the thought of "Solidarność" and the Indian National Congress. The publication is closed by a summary which characterizes the modern legacy of "Solidarność".

» Kurdowie i Kurdystan iracki na przełomie XX i XXI wieku, Adnan Abbas, Paweł Siwiec (red.)

Książka ta jest zbiorem ok. 30 referatów wygłoszonych w czasie międzynarodowej Interdyscyplinarnej Konferencji Naukowej: Kurdowie i Kurdystan iracki na przełomie XX i XXI wieku zorganizowanej w dniach 17-18 marca 2008 r. z inicjatywy Pracowni Studiów Kurdologicznych Wydziału Neofilologicznego Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu.

» Madhjamaka Nagardżuny. Filozofia czy terapia? Krzysztof Jakubczak

Książka Krzysztofa Jakubczaka to pierwsza w Polsce w pełni profesjonalna monografia, dotycząca dzieła Nagardżuny, indyjskiego myśliciela, założyciela tradycji madhjamaki, którego z racji osiągnięć tak faktycznych, jak i mniemanych, zwolennicy mahajany czczą jako drugiego Buddę. Jej powstanie to fakt nie do przecenienia, gdyż w pracy zbiega się znaczący temat z solidnym wykonaniem. Czytelnik polski zyskuje okazję zapoznania się z dziełem buddyjskiego filozofa, który odnowił źródłowe posłanie Buddy, usuwając złogi intelektualnego dziedzictwa tradycji, współtworzonej przez myślicieli, u których skłonność do metafizycznej spekulacji przesłoniła cel religijny. Okazja jest cenna, bo osiągnięcia Nagardżuny wykłada ich znawca i czyni to w sposób nader instruktywny. (Z recenzji wydawniczej prof. dr hab. Krzysztofa Kosiora)

» Malezja - Adam W. Jelonek, Ewa Trojnar

Historia Malezji wykraczająca poza współczesne problemy państwa - poprzedzona prezentacją dziejów od okresu wczesnego osadnictwa na Półwyspie Malajskim, przez jego kolonialną przeszłość do powołania Federacji Malezji. W książce tej można odnaleźć obraz unikatowych relacji zachodzących w wieloetnicznym społeczeństwie. Przedstawiona jest również w sposób szczegółowy specyfika systemu politycznego państwa, a także zarys spektakularnych osiągnięć w sferze gospodarczej.
 
Spis treści (bez podrozdziałów):
 
I. TŁO HISTORYCZNE
II. BRYTYJSKA KOLONIZACJA MALAJÓW (1824−1940) 
III. MALAJE W LATACH II WOJNY ŚWIATOWEJ (1941−1945) 
IV. MALAJE NA DRODZE DO NIEPODLEGŁOŚCI (1946−1957) 
V. POCZĄTKI NIEPODLEGŁEJ MALEZJI (1957−1969)
VI. PAŃSTWO W KRYZYSIE (1970−1981) 
VII. MALEZJA NA PRZEŁOMIE WIEKÓW

» Mały słownik terminologii komputerowej: polsko-arabski, arabsko-polski, Paweł Siwiec

Słownik obejmuje ponad 5000 terminów. Adresowany jest głównie do polskich studentów arabistyki jako leksykon pomocniczy. Może się też okazać przydatny dla studiujących lub pracujących w Polsce przybyszów ze świata arabskiego. W zamierzeniu autora ma on charakter podręczny. Obejmuje słownictwo z jakim styka się każdy bardziej niż średnio zaawansowany użytkownik komputera. Jest to więc terminologia związana z budową komputera i towarzyszącym mu oprzyrządowaniem oraz z najczęściej stosowanym oprogramowaniem, jak systemy operacyjne, aplikacje biurowe (edytory tekstów, programy do tworzenia prezentacji multimedialnych, arkusze kalkulacyjne, bazy danych), przeglądarki internetowe, programy graficzne etc., a także podstawowe pojęcia z dziedziny programowania.

» Media in China, China in the Media, pod red. Adiny Zemanek

Mass media play a significant role in the production and reproduction of identities and lifestyles, values and world-views. They also convey information about the world we live in, as they reflect elements of the broader context within which they come into being. This volume, the first on this topic to be published in Poland, brings together eleven essays that offer a complex approach to both media in the PRC and the way China and the Chinese are presented in the media of other countries. Individual chapters discuss images constructed, persuasive techniques employed, political undertakings and official stances reflected, as well as popular beliefs expressed in the Chinese official and popular press, information websites, Internet forums, mainstream Western press, Polish and Italian media, Zambian Internet forums, and Indonesian cinema.

Media in China, China in the Media. Processes, Strategies, Images, Identities will be stimulating reading for students and scholars of media and mass communication, political studies, cultural and gender studies, interested in the following topics: the Chinese media discourse, transparency of government activities, Chinese nationalism, the Chinese diaspora, Sino-African relations.

» Nacjonalizm, etniczność i wielokulturowość na Bliskim i Dalekim Wschodzie, red. Adam Jelonek

Jak słusznie zauważył w swej klasycznej pracy poświęconej nacjonalizmom Anthony Smith, nowoczesny porządek światowy jest nierozłącznie związany z instytucją państwa narodowego. Obecnie często pomija się fakt, iż świat, w którym coraz dynamiczniej przebiegają procesy politycznej i gospodarczej integracji, nadal pozostaje światem opierającym się na sieci mniej lub bardziej autonomicznych państw narodowych. Smith podkreślał jednak również wielokrotnie, ze państwo narodowe nie zawsze i nie wszędzie stanowiło podstawowy byt polityczny. Problem transformacji od bardziej zróżnicowanych form życia społecznego i politycznego ku tym, w których wszystkie części składowe światowego porządku podporządkowały się, przynajmniej formalnie, jednolitej formule, od lat wzbudzał zainteresowanie historyków, politologów, socjologów i antropologów. Wraz ze wzrostem znaczenia gospodarczego i politycznego Bliskiego i Dalekiego Wschodu w światowym porządku coraz częściej zadawano sobie pytanie, w jakim stopniu zachodnie modele i paradygmaty odpowiadają doświadczeniom Wschodu. Niewątpliwie przemiany w sferze świadomości narodowej i politycznej w państwach regionu stanowiły nie lada wyzwanie nie tylko dla polityków, ale także dla intelektualistów i badaczy. Próby studiowania nacjonalizmu czy nacjonalizmów w regionie jako całości były znacznie mniej liczne i rzadko stanowiły pretekst do ogólnych refleksji.

Autorzy tekstów wchodzących w skład niniejszej publikacji, będącej rezultatem konferencji naukowej zorganizowanej przez Instytut Bliskiego i Dalekiego Wschodu Uniwersytetu Jagiellońskiego oraz Stowarzyszenie CTA Closer To Asia, podjęli interdyscyplinarną próbę, wyjaśnienia azjatyckich form nacjonalizmu oraz etniczności. Dzięki temu książka stanowi istotny wkład w omawianą problematykę. Adam W. Jelonek

Spis treści dostępny na stronie WUJ.

» Nacjonalizm i religia. Refleksje nad uniwersalnością pojęć i teorii w kontekście badań Azji i Afryki Północnej, pod red. Magdaleny Pycińskiej i Krystiana Wiciarza

Autorzy tekstów zawartych w książce pt. „Nacjonalizm i religia. Refleksje nad uniwersalnością pojęć i teorii w kontekście badań Azji i Afryki Północnej" pod redakcją Magdaleny Pycińskiej i Krystiana Wiciarza, dążą do zredefiniowania dotychczasowych dyskursów odnoszących się do rzeczywistości społecznej, kulturowej i politycznej Azji i Afryki Północnej. Jest to oryginalne przedsięwzięcie, które niewątpliwie zapoczątkuje potrzebną dyskusję na temat zmiany i wypracowania nowych podejść badawczych. Dotychczas były one zdominowane przez pojęcia i teorie wykształcone na bazie poszczególnych zachodnich doświadczeń historycznych, przez co zniekształcały obraz tamtejszej rzeczywistości. (z recenzji prof. dr hab. Adama W. Jelonka)

Spis treści:

  • Krystian Wiciarz, Magdalena Pycińska: Nacjonalizm i religia. Założenia teoretyczne
  • Krzysztof Jaskułowski: W imię Boga i narodu. Szkic o relacjach między religią a nacjonalizmem
  • Krzysztof Lalik: Polityka narodowościowa Iraku po 2003 roku. Przykład mniejszości asyryjskiej
  • Monika Czerniejewska: Narracja polityczna w Syrii. Propedeutyka do syryjskiego dyskursu nacjonalistycznego
  • Natalia Bahlawan: Jeśli nie naród, to co? Koncepcje nacjonalizmu i konstytucyjnego patriotyzmu w sporze o uniwersalność
  • Magdalena Pycińska: Religijny nacjonalizm czy religijne elementy w świeckim nacjonalizmie? Refleksje nad relacją pomiędzy sekularyzmem a nacjonalizmem na przykładzie palestyńskiego dyskursu nacjonalistycznego
  • Maciej Pękala: Nacjonalizmy bliskowschodnie – twierdzenia modularne i konteksty dyskusji
  • Krystyna Kołakowska: Silt'anē – etiopska koncepcja budowania i modernizacji państwa z perspektywy etnolingwistycznej
  • Krzysztof Kościelniak: Implikacje religijnego nacjonalizmu hinduskiego Bharatiya Janata Party (BJP) dla społeczności muzułmańskich Indii
  • Mariusz Kalandyk: Bitwa o wyspę Lanke
  • Tobiasz Targosz: Nacjonalizm birmański jako forma nacjonalizmu buddyjskiego. Religijne inspiracje stosowane w języku birmańskiej polityki w okresie 1947–1988
  • Michał Lubina: Naypyidaw. Egzemplifikacja birmańskiego nacjonalizmu
  • Krystian Wiciarz: Islam i rozwój nacjonalizmu indonezyjskiego
  • Joanna Wardęga: Patriota w kinie. Film jako narzędzie promowania nacjonalizmu w ChRL
     

» Niedźwiedź w cieniu smoka. Rosja - Chiny 1991-2014, Michał Lubina

Niniejsza książka to pierwsza w języku polskim całościowa monografia opisująca współczesne stosunki rosyjsko-chińskie. Bazując na bogatym materiale źródłowym i osobistej znajomości Rosji i Chin, autor głosi, że lata 1991-2014 stanowią okres przełomowy w stosunkach na linii Moskwa-Pekin. Po raz pierwszy w historii najnowszej to Chiny stały się partnerem silniejszym, zyskując wieloaspektową przewagę nad Rosją w relacjach wzajemnych, która to przewaga prawdopodobnie będzie się tylko pogłębiać.

» Pani Birmy. Biografia polityczna Aung San Suu Kyi, Michał Lubina

Jest to pierwsza w języku polskim biografia legendarnej birmańskiej opozycjonistki i laureatki Pokojowej Nagrody Nobla. Aung San Suu Kyi walcząc z juntą wojskową, spędziła piętnaście lat w areszcie domowym – była jednym z najsłynniejszych więźniów politycznych świata. Za swój sprzeciw wobec rządów armii zapłaciła wysoką cenę osobistą, tracąc rodzinę i najbliższych przyjaciół. Jej dramatyczne losy sprawiły, że stała się symbolem oporu wobec brutalnych rządów wojskowych w Birmie, a zarazem częścią popkultury. Opierając się na dwóch rozmowach przeprowadzonych z działaczką oraz na bogatym materiale źródłowym, Michał Lubina pokazuje, że Suu Kyi zawsze była politykiem, i udowadnia, że właśnie przez pryzmat polityczny należy ją oceniać. Jego tezy idą w poprzek dominującej narracji na temat Suu Kyi na świecie.

Fragment wstępu:

Aung San Suu Kyi jest politykiem. To niemal banalne stwierdzenie wielu wydaje się wręcz obrazoburcze. W powszechnej opinii przez lata stała się bojowniczką i męczenniczką na rzecz demokracji i praw człowieka, laureatką pokojowej Nagrody Nobla, nieomal świętą, „współczesną Joanną d'Arc", „nowym Gandhim", „żeńską bodhisattwą", a nawet „sumieniem świata". Tymczasem była tylko i wyłącznie politykiem, a uznawanie jej za kogokolwiek innego to niedorzeczność. Oto pierwsza teza tej książki.

Druga teza jest istotnym uzupełnieniem pierwszej: Suu Kyi zawsze była politykiem. Od początku swojej kariery zachowywała się i działała w sposób polityczny (…) Nie stała się politykiem po 2011 r., jak twierdzi spora część publicystów. Od początku nim była. Nieświadomość tego faktu generuje błędne analizy i wnioski, a ostatnio również nierozumne głosy potępienia.

Po trzecie, Suu Kyi jest politykiem wielkiej klasy. Dziś już takich nie ma. Ze swoją postkolonialną birmańskością i oksfordzkim sznytem należy do innej epoki. Jest żywą pamiątką po czasach, gdy polityką zajmowali się ludzie niekoniecznie mniej brutalni i bezwzględni, lecz na pewno lepiej wychowani (….)

Po czwarte, Suu Kyi jest politykiem tragicznym. Osobą, której wybory osobiste zdają się wyjęte ze starożytnych tragedii. Postacią godną dramatów Sofoklesa. Walcząc o władzę w Birmie, stanęła przed wielkim dylematem: musiała wybierać między ojczyzną a rodziną. Jako polityk – a jednocześnie żona i matka – została zmuszona do podejmowania decyzji, których nie chciałby podejmować żaden człowiek.

I wreszcie: Suu Kyi jest politykiem sprawnym, lecz (wciąż) nieskutecznym. Ten paradoks wynika z natury walki politycznej w Birmie… "

Głosy o książce „Pani Birmy":

„Polski Sierpień 1980, Arabska Wiosna, Jesień Ludów w Europie Środkowej mają wspólny mianownik. Wszystkim tym wydarzeniom towarzyszyły te same emocje, nadzieje i marzenia o sprawiedliwości demokracji i lepszym jutrze. Każde z nich miało swoich bohaterów z krwi i kości, którzy owych marzeń stali się symbolem. Koniec lat 80., który przyniósł wolność tak wielu krajom, miał też swoje azjatyckie odsłony. W odległej Birmie młoda kobieta imieniem Aung San Suu Kyi rozpoczęła swoją walkę z opresyjnym, wojskowym reżimem w Rangunie. Tej walce, jak i fascynującej postaci jej głównej bohaterki poświęcona jest niniejsza książka, napisana ze swadą przez młodego ale znanego już specjalistę z Instytutu Bliskiego i Dalekiego Wschodu Uniwersytetu Jagiellońskiego- Michała Lubinę".

Prof. dr hab. Adam W. Jelonek, Uniwersytet Jagielloński, b. Ambasador RP w Malezji, Brunei i na Filipinach

Noblistka Aung San Suu Kyi, córka twórcy birmańskiej państwowości gen. Aung Sana. Polityk. Przez dwie dekady postrzegana jako globalna ikona walki o prawa człowieka z niekwestionowaną referencją: 15-letnim aresztem domowym nałożonym przez brutalną juntę -Tatmadaw. Ale w 2011 r. generałowie niespodziewanie sięgnęli po "demokratyczną kartę". Suu Kyi zagrała va banque, mówiąc: - Sprawdzam! Tym samym weszła do rządzącego establishmentu. Jednak pełni władzy nie zdobyła, a kontroli nad krajem nie ma. Zdobędzie ją? Zmieni swój kraj? Co stanie się po kluczowych wyborach jesienią 2015 roku? Te i inne pytania stawia - jak zwykle z emfazą - Autor, który z Suu Kyi dwukrotnie rozmawiał, Birmę/Mjanmę dobrze zna, bo często tam jeździ, i dał nam już dwie wartościowe prace na jej temat. Nie zawiedzie i na tych stronach, bo Bohaterka, polityk "tragiczny", a zarazem "sprawny lecz (dotychczas?) nieskuteczny", jest fascynująca, a jej Ojczyzna z bolesną najnowszą historią nie mniej.

Prof. dr hab. Bogdan Góralczyk, Uniwersytet Warszawski, b. Ambasador RP w Tajlandii, Mjanmie/Birmie i na Filipinach

» Państwo, wspólnota i religia. Wybrane zagadnienia procesów modernizacji na Bliskim Wschodzie, red. Krzysztof Kościelniak

Wydawnictwo UNUM, Kraków 2010

Publikacja Państwo, wspólnota i religia. Wybrane zagadnienia procesów modernizacji na Bliskim Wschodzie stanowi istotny wkład w rozwój badań orientalistycznych, wkład nauki polskiej do studiów bliskowschodnich. Zawiera panoramę problemów społecznych Bliskiego Wschodu na przestrzeni ostatnich dekad: w pierwszym rzędzie demokracji, reform ustrojowych, despotyzmu, edukacji, praw kobiet, praw mniejszości religijnych i etnicznych.

Wielką zaletą książki jest nie tylko zajmowanie się myślą i praktyką reformatorską, lecz przede wszystkim instytucjami i praktyką społeczną w kontekście międzynarodowych uwarunkowań. Należy podkreślić wysoki poziom naukowy opublikowanych materiałów, które zostały skierowane do środowisk akademickich i kręgów zainteresowanych szeroko rozumianą problematyką bliskowschodnią, w tym perspektywami demokratycznego rozwoju obszaru i zażegnania zagrożeń stamtąd płynących.

Autorzy przedstawiają nam wysoce zobiektywizowany obraz przemian dokonujących się w ciągu ostatnich dekad na rozległej przestrzeni geograficznej od Maroka do Kurdystanu irackiego. Poszczególne teksty charakteryzują się obiektywizmem, spojrzeniem krytycznym w stosunku do badanej problematyki oraz do sądów zewnętrznych wydawanych o tym obszarze. Prawda, że są to studia przypadków, niemniej lektura całości ukazuje zespół czynników ideowych, kulturowych, ekonomicznych i politycznych wyjaśniających i determinujących badane zjawiska składające się na dekady transformacji. W rezultacie mamy do czynienia z wolnym od dogmatów, spójnym projektem teoretycznym opartym o solidne badania.

Z recenzji prof. dr. hab. Hassana Alego Jamsheera

Spis treści:

Wstęp

I. Przemiany gospodarcze
  • Łukasz Fyderek, Reformy gospodarcze w Syrii 2000-2008
  • Aleksandra Zamojska, Maciej Kurcz, Modernizacja nad Nilem. Przemiany społeczno-ekonomiczne we współczesnym Sudanie
  • Renata Kurpiewska-Korbut, Transformacja gospodarki Regionu Kurdystanu (Irackiego)
 
II. Państwo i wspólnoty
  • Łukasz Fyderek, Państwowość a konstruowanie tożsamości wspólnoty politycnej - przypadek Syrii
  • Katarzyna Jarecka-Stępień, Reforma parlamentarna 1996 roku jako element modernizacji struktur politycznych w Królestwie Maroka
  • Rachela Tonta, Zmiany w otoczeniu politycznym jako jeden z cynników mobilizacji politycznej szyitów w Libanie
 
III. Tożsamość i komunikacja
  • Katarzyna Jarecka-Stępień, Polityczne aspiracje ruchu kobiet w Królestwie Maroka
  • ks. Krzystof Kościelniak, Przemiany tożsamości koptyjskiej
  • Daniel Płatek, Islam, media i sfera publiczna. Dynamika zmiany społecznej w Iranie
 
IV. Religie i sekularyzacja
  • Katarzyna Brataniec, Sekularyzacja a edukacja w Egipcie
  • ks. Krzysztof Kościelniak, Organizacja, kondycja i problemy mniejszości religijnych w Turcji
  • Krystian Wiciarz, Transformacja świeckiego państwa. Religia i polityka we współczesnej Turcji

» Podręcznik "Wprowadzenie do problematyki pomocy rozwojowej", Ł. Fyderek, K. Jarecka-Stępień, R. Kurpiewska-Korbut, J. Stępień

Podręcznik akademicki pod tytułem „Wprowadzenie do problematyki pomocy rozwojowej" został przygotowany w ramach programu MSZ „Edukacja rozwojowa". Publikację mogą zamówić bezpłatnie instytucje naukowe i nauczyciele akademiccy prowadzący zajęcia, w których poruszają problematykę edukacji rozwojowej, jak również studenci, pracownicy administracji oraz organizacji pozarządowych, których profil zaangażowania obejmuje współpracę na rzecz rozwoju.

Publikację można zamówić wysyłając e-mail na adres: katarzyna.jarecka@uj.edu.pl . W e-mailu prosimy o podanie adresu pocztowego, na który powinna zostać wysłana.

Jeżeli chcesz dowiedzieć się więcej o pomocy rozwojowej zapraszamy do odwiedzenia serwisu edukacyjnego Instytutu Bliskiego i Dalekiego Wschodu.

Projekt jest współfinansowany w ramach programu polskiej pomocy zagranicznej Ministerstwa Spraw Zagranicznych RP w 2010 r. Publikacja wyraża wyłącznie poglądy autorów i nie może być utożsamiana z oficjalnym stanowiskiem Ministerstwa Spraw Zagranicznych RP.

» Pokojowe negocjacje czy twarda gra? Rozwój stosunków ponad Cieśniną Tajwańską, Łukasz Gacek, Ewa Trojnar

Opracowanie zostało poświęcone przedstawieniu bieżących stosunków pomiędzy Chinami a Tajwanem, przy uwzględnieniu wnikliwej analizy zarówno wewnętrznych, jak i zewnętrznych uwarunkowań procesu. Monografia powstała w oparciu o aktualne dane. Jest to praca o charakterze nie tylko podręcznikowym, ale i analitycznym. Monografia uwzględnia rozwój relacji pomiędzy Chinami a Tajwanem, od końca lat 80., który zaowocował rozszerzeniem wzajemnych powiązań politycznych i gospodarczych. Zmiany strategii bezpieczeństwa i celów w polityce zagranicznej Chin w latach 90. stworzyły nową płaszczyznę debaty na temat przyszłego zjednoczenia wyspy z kontynentem. Chińska polityka lat 90. charakteryzowała się odejściem od schematu działań konfrontacyjnych dominującym w okresie zimnej wojny. Współcześnie, kwestia tajwańska pozostaje kluczowa w polityce zagranicznej Chin. Można tu zauważyć mechanizm stopniowego wywierania nacisków. Rząd w Pekinie propaguje model jedności społeczności pochodzenia chińskiego w Azji, dlatego nader często odwołuje się do koncepcji wspólnej federacji, obejmującej nie tylko Chiny, Hongkong i Makau, ale również Tajwan. Postępowanie Chin względem wyspy wpisuje się również w schemat ich ogólnej strategii działania w sferze międzynarodowej. Rozwijanie przyjaznych stosunków z sąsiednimi krajami powoduje konieczność weryfikacji stanowiska także wobec Tajwanu. Silne więzi łączące wyspę z kontynentem, szczególnie o charakterze gospodarczym i kulturalnym, stanowią wstęp dla realizacji dalszych działań na rzecz wzajemnego zbliżenia.

Innym zagadnieniem, które zwraca szczególną uwagę badaczy stanowi fakt, iż Republika Chińska na Tajwanie boryka się współcześnie przede wszystkim z problemem określenia własnej tożsamości. W ostatnich dwóch dekadach na wyspie wykształcił się model dwupartyjny. Wydaje się, iż transformacja ustrojowa nie została w pełni dokonana. Przemiany wewnątrzkrajowe doprowadziły do wykształcenia się wielu elementów charakterystycznych dla współczesnych demokracji zachodnich, ale nie ulega wątpliwości, iż od samego początku były one adaptowane w duchu lokalnej tradycji. Dodatkowo, dostrzeganym problemem pozostaje fakt, ograniczonej zdolności manewru Tajwanu na arenie międzynarodowej. Ewolucja systemowa w dalszym ciągu określana jest zatem przez czynniki zewnętrzne. Wydarzenia na kontynencie w istotny sposób wpływają i będą wpływać na wszelkie przeobrażenia na wyspie.
 

» Political Change in the Arab Gulf States: Stuck in Transition - Mary Ann Tétreault, Gwenn Okruhlik, and Andrzej Kapiszewski (editors)

Although reform movements have been prominent in varying degrees in most Middle Eastern countries for some time, the cascade of events following the overthrow of Saddam Hussein has generated new pressures for democratization throughout the Arab World. Political Change in the Arab Gulf States explores the politics influencing the volatile situation in the region, as well as specific measures devised by regimes in power to adjust to the challenges of the current environment.
 
The authors first focus on the politics of seven Gulf states: Bahrain, Iraq, Kuwait, Oman, Qatar, Saudi Arabia, and the UAE. They then consider four forces that are shaping current political attitudes and behavior across the region: movements to broaden women's political participation, the media, current US national security policy, and regional defense cooperation. The result is an up-to-date assessment of the prospects for political reform in the Gulf—and an important corrective to a simplistic domino theory of democratization.
 
Mary Ann Tétreault is Distinguished Professor of International Affairs at Trinity University. Her recent publications include Stories of Democracy: Politics and Society in Contemporary Kuwait and World Politics as if People Mattered. Gwenn Okruhlik is visiting scholar in the Department of Political Science at Trinity University. She has published widely on a range of issues related to Saudi Arabia. The late Andrzej Kapiszewski was professor of sociology at Jegellonian University in Krakow. Among his many publications is Nationals and Expatriates: Population and Labor Dilemmas of the GCC States.
Contents:
 
Twenty-First-Century Politics in the Arab Gulf States—the Editors.
COUNTRY CASES.
Reweaving the Myth of Bahrain's Parliamentary Experience—G.P. Parolin.
Shi'ite Parties and the Democratic Process in Iraq—J.R.I. Cole.
Bottom-Up Democratization in Kuwait—M.A. Tétreault.
Oman Faces the Twenty-First Century—J.E. Peterson.
Political Reform in Qatar—J. Crystal.
The Saudi Shi'a and Political Reform in Saudi Arabia—J. Zdanowski.
Economics Trumps Politics in the United Arab Emirates—C. Koch.
THE REGIONAL CONTEXT.
Women in Civic and Political Life: Reform Under Authoritarian Regimes—E.A. Doumato.
New Media: In Search of Equilibrium—N. Janardhan.
Permanent Interests, Variable Policies: The United States in the Gulf—M.A. Tétreault.
Defense Cooperation: Beyond Symbolism?—M. Legrenzi.
CONCLUSION.
Juxtapositions and Sticking Points—G. Okruhlik and M.A. Tétreault .

» Prawa człowieka w kulturze północnej Afryki Bliskiego i Dalekiego Wschodu, red. Krzysztof Kościelniak

Kraków 2008.

W dyskusjach o prawach człowieka podkreśla się ich moralny i uniwersalny wymiar. We współczesnych doktrynach polityczno—społecznych uniwersalistyczna filozofia etyczna oparta na koncepcji powszechności legła u podstaw idei praw człowieka, wyrażonej w Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka oraz w międzynarodowych konwencjach praw człowieka. Uważa się więc, że prawa człowieka są przyrodzone, tzn. przynależne każdej osobie, która przez samą przynależność do rodzaju ludzkiego je nabywa. Są też one niezbywalne, co oznacza, że żadnego człowieka nie można ich pozbawiać.

Mimo, że — jak pokazuje historia — działalność ONZ odbiega daleko od pokładanych w niej nadziei, walka o powszechne prawa człowieka zawsze i wszędzie była walką przeciwko wszelkim formom tyranii i niesprawiedliwości; przeciwko niewolnictwu, kolonializmowi, apartheidowi itd. Niniejsza praca stanowi swoisty wybór problemów związanych z przestrzeganiem praw człowieka i jest owocem konferencji pt.  Prawa człowieka w kulturze Północnej Afryki, Bliskiego i Dalekiego Wschodu. Jak każda tego rodzaju publikacja zawiera bardzo różnorodny materiał, a w tym wypadku dodatkowo zróżnicowaną faktografię, bo dotyczącą niezwykle wielkiego obszaru geograficznego od Japonii po zachodnią część Północnej Afryki. 

Ks. prof.  Krzysztof Kościelniak jest nie tylko redaktorem ale również autorem dwóch obszernych rozdziałów.
 

» Pretorianie i technokraci w reżimie politycznym Syrii, Łukasz Fyderek

Książka "Pretorianie i technokraci w reżimie politycznym Syrii" stanowi jedyną w Polsce monografię autorytarnego reżimu Baszara al-Asada. Autor, opierając się na dostępnej literaturze i badaniach terenowych, analizuje mechanizmy autorytarnego systemu politycznego Syrii. Autor wskazuje, że reżim syryjski od 2000 roku realizował dwie zasadnicze funkcje - modernizację i rozwój gospodarczego państwa oraz dbania o bezpieczeństwo wewnętrzne i zagraniczne. Pierwsza z nich była domeną grupy technokratów skupionych wokół prezydenta, podczas gdy w drugiej kluczowe znaczenie miała grupa pretorian - najwyższych oficerów służb bezpieczeństwa i armii. Tak zbudowany system panowania zapewnił krajowi dekadę autorytarnej stabilizacji. Jej kres przyniosła masowa mobilizacja społeczna "Arabskiej Wiosny Ludów".

» Prosperity and Stagnation. Some Cultural and Social Aspects of the Abbasides Period,
red. Krzysztof Kościelniak

Seria "Orientalia Christiana Cracoviensia-Monographie" 1, Kraków 2010.

The so called Abbaside age — the rule one of the greatest Sunni dynasties of the Muslim empire covering the reign of 37 caliphs - by all means deserve to be thoroughly studied. It was at that time of acculturation when the Islamic world adopted the output of Greek science through Oriental Christianity. A number of medieval thinkers and philosophers who lived under the reign of the Abbasides greatly contributed to the development of Greek, Hindu and other pre-Islamic sources of knowledge. Alexandrian mathematics, geometry and astrology were considerably developed. The epoch of the Abbasides was the time of powerful and ambivalent inter-religious interaction, the time of cooperation but also the time of persecution of Christians, the time when Muslim schools were formed and when Christians consolidated on Islamic territory. 

It was under the reign of the Abbasides that the differences between Arabic and non-Arabic populations inhabiting the caliphate were effaced and the empire turned from being Arabic into a Muslim one. Arabs lost the monopoly power over a vast empire and the Persian element found its path  into the differently formed Khalif court. In this way the Omayyads barrier between the conquerors and the conquered appears to have been practically abolished. In spite of the fact that Abbaside Arab rulers were Arabian origin, court language and model model of islam, was really Persian on account of its politics and imperial administration. During this period court of Baghdad was dominated by Persia and not by Arabia with its ministers, Amirs, scribes and chamberlains. The Khalif army included the Arabic and non-Arabic soldiers and this situation caused many racial and political troubles. The Abbasides were gradually deprived of all their military prestige, when they lost all confidence in Arabic soldiers replacing them by Persian legions and then by the Turkish Guards. 

Publication Prosperity and Stagnation. Some Cultural and Social Aspects of the Abbasid Period has an interdisciplinary character presenting of the richness of the epoch in the form studies. The papers which are presented by the scholars constitute the fruit of Their long-standing work on these specialist yet extraordinarily significant issues. Some of the experiences of the epoch may proove useful for the contemporary dialogue of civilizations, wheras others constitute expamples of mistakes to be avoided in the future.

Table of contents:

Angelika Hartmann: Social Aspects in Caliph al-Nāsir li-Dīn Allāh's concept of government.

Katarzyna Pachniak: The kalām proof for divine creation.

Christop her Melchert: Māwardī, Abū Yaʿlá, and the Sunni Revival.

Raif Georges Khoury: L'Avènement des Abbasides et son importance pour le développent de l'écriture en Islam.

Jerzy Hauziński: Al-Afshin – a traitor? On political particularism in the caliphate of early Abbasids once again.

Krzysztof Kościelniak: The Melkites – "people of the emperor" in Abbasid Baghdad and Central Asia.

» Rewolucja Czerwonych Khmerów 1975- 1978. Studium autarkicznego rozwoju, Adam W. Jelonek

Autor analizuje jedną z najbardziej radykalnych rewolucji w historii - rewolucję Czerwonych Khmerów - jej genezę, przebieg, kontekst historyczny. Centralnym problemem książki jest wskazanie na empiryczne przejawy autarkicznego rozwoju; rozważenie, jakie koncepcje postrzegania zmiany społecznej z nim korespondują i w jakich sytuacjach staje się szczególnie atrakcyjny politycznie, jakie są jego zewnętrzne uwarunkowania i co stanowi o jego politycznych niepowodzeniach.

» Rytm staroarabskiej kasydy, Paweł Siwiec

Przedmiotem książki jest analiza struktury rytmicznej klasycznego, średniowiecznego wiersza arabskiego. Poruszane w niej zagadnienia osadzone zostały w kontekście współczesnej wersologii europejskiej. Autor stara się odpowiedzieć na pytanie, które z czynników językowych i w jakim stopniu kształtują rytmikę klasycznego wiersza arabskiego – ustala inwentarz konstant i tendencji rytmicznych oraz wskazuje rolę i zakres językowych środków doraźnej rytmizacji.

» Ścieżki życiowe wietnamskich absolwentów polskich uczelni, Paweł Górzny, Ewa Trojnar, Krystian Wiciarz

Wpływ studiowania w Polsce na uzyskany status społeczny i rozwój kariery zawodowej w Wietnamie w diasporze wietnamskich absolwentów polskich uczelni

Książka przedstawia wyniki pionierskich badań z zakresu migracji edukacyjnych Wietnamczyków do Polski oraz ich reemigracji do ojczyzny, przeprowadzonych w latach 2011–2014 w Wietnamie. Polska wraz z innymi państwami byłego bloku wschodniego stanowi wyjątkowe miejsce na mapie wymiany studencko-naukowej Wietnamu okresu zimnej wojny. Z przyczyn politycznych to właśnie w Warszawie czy Krakowie – obok Moskwy i Pragi – kształciły się przyszłe elity Wietnamu. Do wyobraźni może przemawiać to, że wielu spośród tych, którzy ukończyli studia lub doktoryzowali się na polskich uczelniach, sprawuje dziś w Wietnamie wysokie funkcje w administracji państwowej i w biznesie. Znajdziemy wśród nich znanych polityków, ministrów, profesorów, rektorów uczelni i szefów dużych spółek przemysłowych. Jak dotąd nie badano losów wietnamskich absolwentów polskich uczelni wyższych i wpływu pobytu w Polsce na ich dalsze życie zawodowe. Prezentowane w publikacji rezultaty badań stanowią pierwszy poważny krok ku zapełnieniu tej luki.

» Slavery and Manumission: British Policy in the Red Sea and the Persian Gulf in the First Half of the 20th Century, Jerzy Zdanowski

Many books have been written about slavery in Middle Eastern societies, however Slavery and Manumission manages to throw the new light on the subject, using British documents kept at the India Office Library Records and at the National Archives in London and Kew, as well as the slaves' statemets made at the British Agencies in the Gulf between 1906 and 1949. Altogether around 1,000 statemets were made by slaves at the British Residency in Bushire and the Agencies in Bahrain, Kuwait, Muscat and Sharjah. As a result, we have at our disposal a vast amount of material on slavery, almost one thousand slaves speaking in their own voices, no longer silent; their stories published for the first time in this book.

» Społeczność międzynarodowa wobec Kurdów irackich, Renata Kurpiewska-Korbut

Publikacja jest próbą przedstawienia na dwóch płaszczyznach, historyczno-politycznej i problemowej, ewolucji sposobu postrzegania i traktowania mniejszości kurdyjskiej w Iraku zarówno przez społeczność międzynarodową, jak i przez poszczególnych jej członków, od czasów upadku Imperium Osmańskiego do współczesności. Polityka aktorów zewnętrznych wobec Kurdów irackich i ich regionu została przybliżona w kontekście konfliktu tych ostatnich z irackimi władzami centralnymi.

» Slavery in the Gulf in the First Half of the 20'th Century, Jerzy Zdanowski

A Study Based on Records from the British Archives.

» Stosunki międzynarodowe na Bliskim Wschodzie w XX wieku, Jerzy Zdanowski

Spis treści:
 
Wstęp: Teorie stosunków międzynarodowych i Bliski Wschód
 
Rozdział I: Pod rządami konsulów europejskich (przełom XIX i XX w.)
1.1. Stosunki algiersko-francuskie i powstanie l'Algerie francaise
1.2. Zależność finansowa Tunezji i protektorat Francji
1.3. Walka o Maroko i zwycięstwo Paryża
1.4. Turecko-włoska wojna o Libię (1911)
1.5. Międzynarodowe konsekwencje rewolucji młodotureckiej (1908)
1.6. Interwencja brytyjska w Egipcie w 1882 r.
1.7. Wpływy brytyjskie na Półwyspie Arabskim
1.8. Ingerencja Rosji i Wielkiej Brytanii w Persji
 
Rozdział 2: I wojna światowa i nowy ład na Bliskim Wschodzie
2.1. Stambuł przystępuje do wojny
2.2. Bliskowschodnie fronty wojenne
2.3. Eksterminacja Ormian
2.4. Tajne plany rozbioru Państwa Osmańskiego
2.5. Deklaracja Balfoura
2.6. Turcja: od Sevres (1920) do Lozanny (1923)
2.7. Konferencja paryska (1919–1920) i status państw arabskich
2.8. Dominacja Wielkiej Brytanii i Francji
 
Rozdział 3: Stosunki w regionie w okresie mandatów (1922–1948)
3.1. Polityka zagraniczna Republiki Tureckiej
3.2. Syria i Liban pod mandatem Francji
3.3. Konflikt w Palestynie i polityka władz brytyjskich
3.4. Brytyjskie rządy pośrednie w Iraku
3.5. Układ egipsko-brytyjski o niepodległości (1936)
3.6. Brytyjska polityka wobec Transjordanii
3.7. Nowe sojusze na Półwyspie Arabskim
3.8. Maghreb: na drodze ku niepodległości
3.9. Stosunki Iranu z mocarstwami
 
Rozdział 4: Bliski Wschód w latach „zimnej wojny"
4.1. Rywalizacja supermocarstw a Bliski Wschód
4.2. Turcja: sojusz z Zachodem a interesy narodowe
4.3. Rewolucja 1952 r. w Egipcie i nowe sojusze
4.4. Pakt Bagdadzki i rola Iraku w regionie
4.5. Syria: alians z Moskwą
4.6. Liban: umiędzynarodowienie konfliktu
4.7. Izrael i bliskie stosunki z USA
4.8. Rewolucja islamska w Iranie
4.9. Niepodległość Maghrebu
 
Rozdział 5: Bliski Wschód w świecie pozimnowojennym
1. Wojna o Kuwejt (1990–1991) i nowe sojusze
2. Pax Americana
3. Liban: kruchy pokój
4. Islamizm i nowy ład międzynarodowy
5. Obalenie Saddama Husajna (2003)
6. Arabska Wiosna: jaka przyszłość?
7. Irańska polityka regionalna: ambicje i możliwości
8. Turcja: nowe kierunki polityki zagranicznej w regionie

» Sunna, hadisy i tradycjoniści. Wstęp do tradycji muzułmańskiej, Krzysztof Kościelniak

Kraków 2006.

Wstęp do tradycji muzułmańskiej jest próbą wypełnienia luki na ten temat w literaturze polskiej. Książka została  zainspirowana zachodnimi introdukcjami do Sunny. Intencją autora jest aby niniejsza praca stała się podręcznym wprowadzeniem zawierającym  podstawowe zagadnienia związane z tradycją mzułamńską wraz z podstawową bibliografią. Do badania tradycji muzułmańskiej źródłami są arabskie wydania zbiorów hadisów, a najbardziej autorytatywna część tradycji muzułmańskiej w układzie konkordancyjnym znajduje się w monumentalnym dziele A. J. Wensincka. Pomocniczo przy przeszukiwaniu tradycji pomocne są tłumaczenia zbiorów hadisów na języki zachodnie i na język polski.

Nie sposób przecenić roli hadisów w świecie islamskim, chociaż  istnieją problemy związane z ustaleniem autentyczności wielu przekazów Proroka. Wielkie znaczenie sunny w teologii i szeroko rozumianej kulturze muzułmańskiej wynika przede wszystkim z jej powszechnego zastosowania w prawie islamskim. Sunnę zalicza się bowiem do czterech podstawowych źródeł prawa islamu (šarī‘at) wraz z Koranem i metodami określanymi jako qiyās i iğmā‘. Muzułmanie powszechnie przyjmują, że postępowanie Mahometa, który — ich zdaniem — działał pod natchnieniem Boga, jest wzorcowym przykładem postępowania dla wszystkich wiernych.
 

» Tajwan. Dylematy rozwoju, Ewa Trojnar

Na Tajwanie, wyspie o powierzchni ok. 36 tys. km2 położonej w Azji Wschodniej, ponad 23-milionowe społeczeństwo cieszy się zarówno swobodami obywatelskimi w ramach demokratycznego systemu rządów, jak i wysokim poziomem zamożności. W 2013 r. wielkość gospodarki Tajwanu stawiała ją na 27. pozycji w świecie, rozmiary eksportu gwarantowały jej 20. miejsce, a pod względem wielkości zgromadzonych rezerw walutowych zajmowała 5. lokatę. Dla porównania niemal dziesięć razy większa pod względem terytorialnym Polska, z populacją ponad 38 milionów, zajmowała w tych zestawieniach odpowiednio miejsca: 23., 26. i 22. Atutem gospodarki Tajwanu jest jej innowacyjność i konkurencyjność. Marki produktów sektora IT takie jak HTC, Acer, Asus, BenQ, Gigabyte, D-Link cieszą się światową popularnością i uznaniem konsumentów, podobnie jak rowery Giant i Merida czy skutery Kymco i SYM. Nie zmienia to faktu, że uznanie międzynarodowe dla Republiki Chińskiej (Tajwanu) w 2013 r. deklarowały jedynie 22 mikropaństwa z Oceanii, Ameryki Łacińskiej, Afryki, a w Europie – Państwo Watykańskie. Przyszłość Tajwanu, rozumiana w kategoriach zmiany jego miejsca w systemie międzynarodowym, jest przedmiotem licznych studiów politologicznych. Ma na to wpływ ewoluujący potencjał wyspy, do zdefiniowania którego, w ramach holistycznej analizy pozycji Tajwanu w środowisku międzynarodowym, pretenduje również prezentowana książka.

» Tajwańska tożsamość narodowa w publicystyce politycznej, Bogdan Zemanek

Mottem tej pracy mogłoby być strawestowane powiedzenie jak cię widzą, tak cię piszą. Podjąłem próbę naszkicowania, jak na podstawie tego, co Tajwańczycy piszą, można ich widzieć, i jak oni widzą sami siebie, przez swoje teksty. Być może obraz ten nie będzie do końca uchwytny, a grupa tajwańska, obecnie coraz bardziej odróżniająca się kulturowo od reszty Chin, zleje się z większością kontynentu. Polityczne losy wyspy, a szerzej - podzielonego państwa chińskiego, wciąż jeszcze nie są przesądzone.

» Tematyczna konkordancja do Koranu, Krzysztof Kościelniak

Kraków 2006, s. 441.

Konkordancja tematyczna (rzeczowa) jest alfabetycznym spisem idei, zagadnień i nazw własnych występujących w danej księdze świętej ze wskazaniem miejsc ich występowania (w Koranie sura i wers) i przytoczeniem ich kontekstu. Z tego względu konkordancje stanowią wielką pomoc i część warsztatu naukowego dla religioznawców, historyków, badaczy kultur i teologów. Samo określenie „konkordancja" wywodzi się z łacińskiego słowa concordare, które oznacza „być jednomyślnym", „zgadzać się". Ze względu na sposób prezentacji opracowanego materiału wyróżnia się zasadniczo dwa typy  konkordancji. Pierwszy z nich stanowią konkordancje rzeczowe, które grupują słowa według ich treści. Rzecz jasna w tym wypadku pod danym hasłem prezentowane są wszystkie synonimiczne słowa lub określenia oznaczające daną rzeczywistość. Do drugiej grupy należą konkordancje wyrazowe, czyli alfabetyczne zestawienie wszystkich wyrazów w danym utworze.

Inny podział konkordancji dokonuje się ze względu na podstawę opracowania. I tak posiadamy konkordancje do tekstu oryginalnego lub do tłumaczeń danego tekstu. konkordancje wyrazowe zazwyczaj stosuje się do tekstu oryginalnego, natomiast do tłumaczeń częściej wykonuje się konkordancje tematyczne. Pewną prawidłowość takiej metody można łatwo wyjaśnić na przykładzie Tematycznej konkordancji do Koranu. Otóż w przekładzie polskim Koranu Józefa Bielawskiego niejednokrotnie bywa tak, że różne synonimiczne terminy z oryginału arabskiego tłumaczone są jednym słowem, bądź na odwrót: dany termin arabski posiada w przekładzie polskim kilka synonimicznych wersji.

Opracowywanie konkordancji wyrazowych do tak wykonanego przekładu raczej nie ma sensu. Bowiem każdy, kto będzie dokonywał badań egzegetycznych świętej księgi islamu musi i tak sięgnąć do arabskiej konkordancji do Koranu (np. klasycznej edycji Al-Mu‘ğam al-mufahras li alfāz al-Qur'ān al-karīm opracowanej przez Muhammada Fu'āda ‘abd al-Bāqīego, Al-Qāhira 1364 H./1945, 19963).

Warto podkreślić, że dla muzułmanów „prawdziwy" Koran występuje tylko w języku arabskim, zaś każdy przekład tej księgi jest jedynie tłumaczeniem jej znaczenia. Można odwoływać się tutaj do teorii przekładu, w myśl której każde tłumaczenie nigdy do końca nie jest w stanie oddać identycznych treści i konotacji znaczeniowych poszczególnych słów i wyrażeń. Zatem stanowi ono pewien wybór i interpretację tłumacza. Chociaż tłumaczenia zawsze posiadają pewne braki i stwarzają swoisty „niedosyt", to jednak mimo zastrzeżeń, które wynikają z natury przekładu, konkordancja tematyczna do polskiej wersji Koranu wydaje się być bardzo przydatna. Przede wszystkim udostępnia ona podstawowe informacje o tym, gdzie w Koranie i w jaki sposób występują poszczególne rzeczywistości teologiczne, prawne i historyczne. Ten cel przyświecał zapewne Gustawowi Flügelowi, który na gruncie niemieckim w pierwszej połowie XIX wieku wydał Concordantiae Corani Arabicae, która służyła pokoleniom orientalistów i religioznawców (doczekała się reprintów m.in. w 1852, 1875, 1898, 1960 roku).

Jeszcze do niedawna, gdy polski badacz pragnął odnaleźć wszystkie miejsca koraniczne na dany temat, skazany był na używanie obcojęzycznych konkordancji (np. angielskojęzycznej A Concordance of the Qur'ān, edycji Hanna Emmanuela Kassisa i Fazura Rahmana, Los Angeles 1983), zachodnich komentarzy z konkordancjami (np. słynnego dzieła Rudi Pareta Der Koran, Kommentar und Konkordanz, Stuttgart 19711, 20057) lub był zmuszony do przeszukiwania haseł Encyklopedii Islamu (w wersji francuskiej lub angielskiej), czy też w ostateczności decydował się na wertowanie Koranu.

Sytuacja poprawiła się wraz z przekładem pracy Dietricha Thyena (Bibel und Koran im Vergleich und kleine Koran-Konkordanz, Altenberge 1984), która ukazała się pod polskim tytułem Biblia a Koran (Warszawa 2002). Dzieło to zawiera niewielką, podręczną konkordancję koraniczną ważniejszych imion i pojęć. Oprócz tego w Internecie znajduje się wyszukiwarka do Koranu (http://koran.apologetyka.com/szukaj/). Jednak sama wyszukiwarka, choć ułatwia eksplorację tego dzieła, nie zawsze pozwala na szybkie znalezienie odpowiedzi na pytanie, w jaki sposób dany temat teologiczno-prawny jest obecny w świętej księdze islamu.
Stąd, jak się zdaje, proponowana książkowa forma tematycznej konkordancji do polskiego tłumaczenia Koranu okaże się również przydatna. Niniejsza konkordancja została wykonana do tłumaczenia Koranu Józefa Bielawskiego (1910-1997), które wydaje się być jak na razie najlepszym tego rodzaju przekładem w Polsce (choć – jak każde dzieło ludzkie – posiada swe niedoskonałości). Co prawda, oprócz wspomnianego tłumaczenia posiadamy jeszcze dwa inne przekłady Koranu na język polski, to jednak mimo pewnych ich walorów wydaje się jednak, że nie mogą one stanowić podstawy do tworzenia współczesnej konkordancji. Przekład Jana Murzy Tarak Buczackiego (Warszawa 1858), choć kunsztowny, posługuje się językiem staropolskim i jest dziś dziełem archaicznym.

Z kolei współczesne („młodsze" od dzieła Józefa Bielawskiego) tłumaczenie Ruchu Ahmadiyyah (Święty Koran, Islamabad 1990) zawiera wiele błędów i naznaczone jest ideami tej nieortodoksyjnej grupy muzułmańskiej. Chociaż tekst Koranu jest stały, tematyczne konkordancje do świętej księgi islamu podlegają –podobnie jak koraniczne komentarze – zmianom (choć zdecydowanie w mniejszym stopniu niż tafsiry). Wynika to z faktu, że autor tematycznej konkordancji przyporządkowuje hasłom bogactwo koranicznych rzeczywistości, dokonuje uporządkowania, które wiąże się z jego rozumieniem teologii muzułmańskiej. Stąd ważną rzeczą jest, by autorzy konkordancji podejmowali się tego dzieła po studiach islamistycznych, posiadając pewien ogląd teologii muzułmańskiej i dokonywali konfrontacji z konkordancjami oraz komentarzami autorów arabskich. Ponadto konkordancje rzeczowe jako swoiste indeksy zawsze stanowią jakiś subiektywny wybór, a w pewnej mierze także interpretację. Jeśli do tego dodać zmiany numeracji wersów koranicznych (np. w konkordancji Gustawa Flügela Koran posiada nieco odmienną niż obecnie numerację wersów), jest rzeczą zrozumiałą, że co jakiś czas pojawiają się nowe konkordancje, które coś uzupełniają, lepiej porządkują, posiadają bogatszy system odsyłaczy do pokrewnych tematów.

Autor niniejszego opracowania, mimo że starał się konfrontować swą pracę z wieloma konkordancjami zarówno do tekstu oryginalnego, jak i tłumaczeń oraz wieloma publikacjami związanymi z tym zagadnieniem, zdaje sobie sprawę z niebezpieczeństw i niedogodności swej systematyki. Zatem z jednej strony ma nadzieję, że jego długoletnia praca nad konkordancją tematyczną może przydać się wielu czytelnikom, ale z drugiej strony liczy się też z możliwościami niedociągnięć. Sens sporządzenia niniejszej konkordancji autor widzi przede wszystkim w możliwości zestawienia wypowiedzi Koranu na wiele ważnych tematów, które mogą stać się inspiracją do dalszych, szczegółowych analiz i badań egzegetycznych. Z tego też względu system odsyłaczy został ograniczony do wskazania najbardziej podstawowych, pokrewnych zakresów tematycznych.
 

» The Taiwan Issues, red. Ewa Trojnar

„The Taiwan Issues" to praca zbiorowa będąca efektem pracowników Instytutu oraz współpracujących naukowców z Tajwanu. Monografia jest wynikiem zarówno własnych badań autorów, jak i wspólnych, podsumowujących realizowany w IBiDW projekt studiów nad Tajwanem.

Więcej informacji na temat projektu znajduje się na stronie:

www.taiwan.orient.uj.edu.pl

» Tradycja muzułmańska na tle akulturacji chrześcijańsko-islamskiej od VII do X wieku.
Geneza, historia i znaczenie zapożyczeń nowotestamentowych w hadisach, Krzysztof Kościelniak

Kraków 2001, str. 384

„Ks. prof. dr Krzysztof Kościelniak po raz pierwszy w literaturze światowej dokonuje obszernej analizy zapożyczeń nowotestamentowych w hadisach (opowieściach z życia Mahometa). Książka jest też doskonałym i niezwykle solidny wprowadzeniem do sunny i związanej z nią literatury".
Prof. dr hab. Janusz Danecki, Uniwersytet Warszawski, Instytut Orientalistyczny

Spis treści:
2. TRANSLITERACJA GRECKA    
WSTĘP    
Część pierwsza
ROLA I ZNACZENIE TRADYCJI W TEOLOGII MUZUŁMAŃSKIEJ    
ROZDZIAŁ I
ZNACZENIE I POWSTANIE TRADYCJI MAHOMETA    
1. Tradycja muzułmańska — terminologia: sunna a hadis. Struktura hadisu    
2. Historia sunny    
A. Etap I — Zamknięcie i ewolucja: Mahomet pieczęcią proroków — kalif zastępcą Boga na ziemi    
a) Koran o wyjątkowości Mahometa    
b) Formowanie się idei „zamknięcia" objawienia na Mahomecie    
c) Epoka proroków    
d) Epoka kalifów    
B. Etap II — Niewystarczalność Koranu: konieczność prawa muzułmańskiego    
a) Geneza powstania tradycji muzułmańskiej — okres poprzedzający zapis hadisów    
b) Kryteria weryfikacji tradycji Aš-Šāfi‘īego († 820)    
C. Etap III — Dynamiczny rozwój nauki o tradycji w islamie po dziele Aš-Šāfi‘īego    
a) Gromadzenie hadisów jako źródła wypowiedzi Proroka    
b) Najważniejsze zbiory tradycji muzułmańskiej w sunnityzmie    
c) Hadisy szyickie    
d) Kategoria hadisów: al-hādīth al-qudsiyya (hadīth qudsī)    
e) Klasyfikacja i charakterystyka zbiorów hadisów    
3. Hadisy jako źródło islamu w szkołach teologicznych i prawniczych    
A. Kierunki teologiczne    
a) Murdżyizm    
b) Kadaryzm    
c) Mutazylizm    
B. Klasyczne szkoły teologiczno-prawnicze    
a) Szkoła szafi'icka    
b) Szkoła hanaficka    
c) Szkoła malikicka    
d) Szkoła hanbalicka    
ROZDZIAŁ II
MUZUŁMAŃSKA KRYTYKA HADISÓW    
1. Powstawanie hadisów i ich fałszerstwa    
2. Weryfikacja hadisów    
A. Wiarygodność przekazicieli hadisów    
B. Weryfikacja łańcucha poręczycieli (isnādu)    
C. Krytyka wewnętrzna hadisów    
3. Rodzaje, terminologia i tematyka hadisów    
A. Podstawowe podziały hadisów    
a) Podstawowe „noty teologiczno-prawne" hadisów    
b) Podział ze względu na strukturę    
c) Podział ze względu na sposób przekazywania    
d) Podział ze względu na treść    
B. Podziały szczegółowe i terminy techniczne hadisów    
a) Formy zapoznawania się z hadisami    
b) Wyrażenia rozpoczynające cytowanie isnādu    
c) Kwalifikacja hadisu według liczby „mówiących (przekazujących)"
    świadków (isnādów)    
d) Terminologia podziału hadisów ze względu na długość
(pochodzenie „najdalszych" części) isnādu    
e) Terminy związane z ciągłością łańcucha przekazicieli (isnādu)    
f) Terminy związane z długością isnādu    
g) Terminologia związana z metodami krytyki hadisów: jakość i błędy przekazu    
h) Uściślenia podstawowych „not teologiczno-prawnych" hadisów    
i) Terminy techniczne odnośnie do całych zbiorów hadisów    
j) Terminy i określenia związane z przekazicielami hadisów (riğāl al-hadīth)    
C. Tematyka tradycji    
ROZDZIAŁ III
SPÓR O AUTENTYCZNOŚĆ TRADYCJI MAHOMETA    
1. Muzułmański punkt widzenia na temat powstawania hadisów    
A. Tradycyjne poglądy o sunnie Proroka    
B. Współczesne opinie na temat hadisów    
2. Hadisy w świetle badań orientalistycznych
A. Pierwszy pogląd: hadisy jako fałszerstwa zawierające szczątki tradycji Mahometa    
B. Drugi pogląd: hadisy autentyczne i fałszywe    
C. Hadisy: formalny proces zewnętrzny a wewnętrzna rzeczywistość

CZĘŚĆ DRUGA
GENEZA I HISTORIA ZAPOŻYCZEŃ NOWOTESTAMENTOWYCH W TRADYCJI MUZUŁMAŃSKIEJ NA TLE INTERAKCJI CHRZEŚCIJAŃSTWA I ISLAMU    
ROZDZIAŁ I
ŻYCIE I DZIEŁO NAJWAŻNIEJSZYCH TRADYCJONISTÓW ISLAMSKICH    
1. Autorzy zbiorów kategorii al-kutub as-sitta — „sześciu ksiąg islamu"    
A. Al-Bukhārī († 870)    
B. Al-Muslim († 875)    
C. Abū Dāwūd († 889)    
D. Ibn Māğa († ok. 887)    
E. An-Nasā'ī († 915)    
F. At-Tirmidhī († 892)    
2. Autorzy zbiorów spoza „sześciu ksiąg islamu"    
A. Ad-Dārimī († 869)    
B. Mālik ibn Anas († 795)    
C. An-Nawāwī († 631 H./1277)
D. Al-Kulaynī († ok. 940)    
E. Ibn Khuzayma († 942)    
F. Autorzy Miškāt al-masābīh: Al-Baġawī († ok. 1138) i At-Tibrīzī († 1342)    
ROZDZIAŁ II
KONTAKTY MAHOMETA Z CHRZEŚCIJAŃSTWEM    
1. Zakres oddziaływań chrześcijaństwa na Mahometa do 622 roku    
A. Chrześcijaństwo w Arabii we wczesnych latach życia Proroka    
B. Mahomet a chrześcijaństwo do roku 622    
a) „Nauczyciele" Mahometa    
b) Kontakty Mahometa z syryjskim chrześcijaństwem    
c) Oddziaływanie chrześcijaństwa abisyńskiego na otoczenie Mahometa    
2. Mahomet a chrześcijanie w pierwszych latach ummy muzułmańskiej (622-632)    
A. Koran o chrześcijanach    
B. Koraniczne określenie „Ludzie Księgi"    
C. Propozycja Mahometa dla chrześcijan i status „Ludzi Księgi" w państwie muzułmańskim    
D. Tolerancja i nietolerancja chrześcijan w Arabii    
ROZDZIAŁ III
MUZUŁMANIE A CHRZEŚCIJAŃSTWO W OKRESIE AKULTURACJI W PIERWSZYCH WIEKACH ISLAMU    
1. Rozmiary i ryzyka akulturacji muzułmańskiej i arabizacji chrześcijan na Bliskim Wschodzie w epoce Umajjadów i Abbasydów    
A. Geneza interakcji muzułmańsko-chrześcijańskiej    
a) Migracje Arabów na Bliski Wschód w czasach rzymskich i bizantyjskich    
b) „Arabowie, którzy nie posiadali ani wiedzy, ani sztuki…"    
B. Ukierunkowanie Arabów na asymilację kultur narodów podbitych    
a) Proces przyswajania kultury greckiej przez muzułmanów    
b) Rola chrześcijan w kształtowaniu nowej kultury arabskiej    
C. Ryzyka akulturacji dla muzułmanów    
a) Niebezpieczeństwo „getta zdobywcy"    
b) Niebezpieczeństwo degradacji języka arabskiego    
c) Niebezpieczeństwa wynikające z konwersji Żydów i chrześcijan na islam    
d) Niebezpieczeństwa dla teologii muzułmańskiej    
D. Chrześcijańska asymilacja kultury arabskiej i jej ryzyka    
a) Niebezpieczeństwo islamizacji    
b) Wszechobecność islamu    
c) Reakcja na islam — odseparowana myśl chrześcijańska    
2. Dynamizm akulturacji muzułmańsko-chrześcijańskiej w epoce Umajjadów i Abbasydów    
A. Etap I — odizolowany rozwój    
a) Odseparowany rozwój chrześcijaństwa    
b) Wewnętrzny rozwój islamu    
B. Etap II — Akulturacja chrześcijańsko-muzułmańska    
a) Ewolucja chrześcijańskiej akulturacji    
b) Intensyfikacja akulturacji muzułmańskiej    
C. Etap III — okres harmonizacji. Rola mniejszości chrześcijańskiej    
a) Wzajemne nauczanie chrześcijan i muzułmanów
b) Asymetria akulturacji: chrześcijańska mniejszość w świecie arabskim

Część trzecia
ZNACZENIE ZAPOŻYCZEŃ NOWOTESTAMENTOWYCH W TRADYCJI MUZUŁMAŃSKIEJ
ROZDZIAŁ I
ZAPOŻYCZENIA PRZESŁANIA JEZUSA W HADISACH    
1. Tradycje biblijne w As-Sahīh Al-Muslima    
2. Adaptacja przesłania Jezusa w hadisach — analiza porównawcza    
A. Adaptacja „Modlitwy Pańskiej" Mt 6, 9-13 w tradycji muzułmańskiej    
a) Paralelne teksty: Mt 6, 9-13 a Abū Dāwūd, Óibb, 19 bāb: Kayfa ar-ruqa    
b. Analiza porównawcza i znaczenie Mt 6, 9-13 w tradycji muzułmańskiej    
B. Muzułmańska asymilacja przypowieści o robotnikach z Mt 20, 1-16    
a) Paralelne teksty: Mt 20, 1-16 a Al-Bu¿ārī, Iğāra, 3    
b) Analiza porównawcza i znaczenie przypowieści o robotnikach dla teologii islamu    
C. Rozrachunek z miłości bliźniego Mt 25, 31-46 i jego adaptacja w hadisie Al-Muslima    
a) Paralelne teksty: Mt 25, 31-46 a hadis ze zbioru Al-Muslima (Al-Birr wa È-Èila wa l-adab, 9)    
b) Analiza porównawcza i znaczenie „rozrachunku z miłości" dla teologii islamu    
D. Nowotestamentowe treści przykazania miłości bliźniego adaptowane przez islam w wybranych hadisah: Al-Bukhārīego, Al-Muslima, At-Tirmidhīego i Mālika ibn Anasa    
ROZDZIAŁ II
ASYMILACJA KONSTRUKCJI LITERACKICH
I FRAGMENTARYCZNYCH TRADYCJI BIBLIJNYCH W HADISACH    
1. Zapożyczenia i dogłębna modyfikacja: konstrukcje biblijne w hadisach    
A. Ślady biblijne w „typowo islamskim" hadisie Al-Muslima (Īmān, 1)    
a) Tekst Al-Muslima (Īmān, 1)    
b) Warstwy biblijne w hadisie Al-Muslima (Īmān, 1)    
B. Schemat „Kazania na Górze" w pouczeniach Boga u Al-Muslima (Birr 55)    
a) Mt 5, 3-11 i Al-Muslim (Birr 55)    
b) Analiza porównawcza: adaptowany schemat Mt 5, 3-12 w hadisie Al-Muslima    
G. Cytataty biblijne w hadisach: 1 Kor 2, 9 u Al-Bukhārīego (Tafsīr, sūra 32)    
3. Preferowane źródło zapożyczeń — Ewangelia św. Mateusza    
ROZDZIAŁ III
USTALENIA NA TEMAT GENEZY I ZNACZENIA ZAPOŻYCZEŃ NOWOTESTAMENTOWYCH W TRADYCJI MUZUŁMAŃSKIEJ    
1. Wspólne schematy: tradycja chrześcijańska a sunna    
A. Agrafa Jezusa a hadisy Proroka    
B. Wspólne elementy genezy zniekształceń tradycji chrześcijańskiej i sunny    
2. Ojcowie Kościoła a Fuqahā' w islamie    
A. Ojcowie i Doktorzy Kościoła    
B. Fuqahā' i imamowie Madhāhib    
C. Wartość opinii Ojców Kościoła i Fuqahā'    
3. Wnioski końcowe: wykorzystanie tradycji Nowego Testamentu w teologii muzułmańskiej    
ZAKOŃCZENIE    
BIBLIOGRAFIA    
INDEKS OSÓB    
INDEKS NAZW GEOGRAFICZNYCH    
INDEKS CYTATÓW BIBLIJNYCH    
INDEKS CYTATÓW LITERATURY APOKRYFICZNEJ I QUMRAŃSKIEJ    
INDEKS CYTATÓW KORANICZNYCH    
INDEKS CYTATÓW TRADYCJI MUZUŁMAŃSKIEJ  

» Świat arabski w procesie przemian, red. Andrzej Kapiszewski

Publikacja, którą oddajemy w Państwa ręce, stanowi wybór artykułów wygłoszonych podczas konferencji Świat arabski w procesie przemian. Zmiany społeczne i kulturowe oraz reformy polityczne zorganizowanej w dniach 27-28 kwietnia 2007 r. przez Katedrę Bliskiego i Dalekiego Wschodu Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Spis treści:

Jerzy Zdanowski, Kilka uwag o problemach badawczych. 
 
Rozdział I. Społeczeństwo i kultura 
Katarzyna Baraniec, Obraz zachodu w oczach arabskiej opinii publicznej. 
Katarzyna Górak-Sosnowska, Edukacja w świecie arabskim - względność sukcesu. 
Beata Kowalska, Płeć, islam a zmiana społeczna: dylematy współczesnego dyskursu emancypacyjnego na Bliskim Wschodzie. 
Agata S. Nalborczyk, Język arabski a arabska tożsamość narodowa. 
Hayssam Obediat, Dylematy tożsamości arabskiej we współczesnym świecie. 
Rafał Ożarowski, Świat arabski wobec globalizacji na początku XXI wieku. Zarys problematyki. 
Marcin Pietrzyk, Obszar Madaby w Jordanii w perspektywie historycznych wpływów bizantyjskich. Kwestia Parku Kulturowego w Madabie. 
Ewa Szczepankiewicz, Polityka państw Maghrebu wobec mniejszości berberyskiej: od negacji do akceptacji pluralizmu etno-kulturowego społeczeństw. 
Aleksandra Zamojska, Tradycyjne i współczesne formy niewolnictwa w Maroku. 
 
Rozdział II. Demokratyzacja i reformy polityczne 
Beata Augustyńska, Wspieranie rozwoju społeczeństwa obywatelskiego w krajach arabskich w ramach Partnerstwa Eurośródziemnomorskiego. 
Janusz Fedirko, Etniczno-kulturowe uwarunkowania procesów politycznych w Afganistanie. 
Łukasz Fyderek, Baszszar al-Asad - odziedziczone przywództwo. Ciągłość i zmiana w reżimie politycznym Syrii. 
Katarzyna Jarecka-Stępień, Przemiany polityczno-społeczne we współczesnym Maroku. 
Elżbieta M. Kubska-Bielawska, Demokratyzacja systemu politycznego Kuwejtu. 
Renata Kurpiewska-Korbut, Przemiany polityczne w Kurdyjskim Regionie Autonomicznym w Iraku w 1991 roku. 
Bartosz Wróblewski, Droga do demokracji w Królestwie Jordanii. 
Justyna Zając, Działania Unii Europejskiej na rzecz promocji demokracji w państwach arabskich. 
 
Rozdział III. Religia a polityka 
Bartłomiej Grysa, Sytuacja Asyryjczyków w północnym Iraku po obaleniu Saddama Husajna. 
Daniel Płatek, Islam i sfera publiczna. Teoretyczne zagadnienia przemian demokratycznych w krajach Bliskiego Wschodu. 
Marcin Styszyński, Propaganda irackiego skrzydła organizacji Al-Kai'da. 
Jarosław Tomasiewicz, Al-Islam buwa al-ball? Egispkie Bractwo Muzułmańskie - zagrożenie czy szansa demokracji? 
Wacław Przemysław Turek, Emigracja mniejszości religijnych z krajów arabskich - proces nieodwracalny? 
 
Rozdział IV. Konflikt arabsko-izraelski i stosunki międzynarodowe 
Krzysztof Bojko, Powstanie Państwa Izrael a ukształtowanie się narodu palestyńskiego. 
Artur Bujak, Znaczenie osadnictwa żydowskiego na Zachodnim Brzegu Jordanu w izraelsko-palestyńskich negocjacjach pokojowych. 
Joanna Guzik, Japońskie Siły Samoobrony w Iraku: uwarunkowania i rezultaty. 
Robert Kłosowicz, Polityka USA wobec Libanu po II wojnie światowej i jej wpływ na sytuację wewnętrzną tego kraju. 
Artur Skorek, Sytuacja społeczno-polityczna Palestyńczyków w Jerozolimie. 
Rachela Tonta, Porozumienie z Mekki - szansą na wznowienie procesu pokojowego na Bliskim Wschodzie?

» W stronę nieliberalnej demokracji, Adam Jelonek

Na stronach książki autor stara się z nakreślić toczącą się już od lat w środowisku antropologów, socjologów i politologów dyskusję na temat cywilizacyjnych różnic w pojmowaniu sensu polityki w ogóle, a demokracji w szczególności. W kontekście tej dyskusji Azja, w tym Azja Południowo-Wschodnia, zajmuje poczesne miejsce.

» Wartości autoteliczne w kulturze symbolicznej, Renata Czekalska

Książka Renaty Czekalskiej (…) ukazuje jak ludzie są sobie bliscy, bowiem cenią te same wartości, choć sposoby ich realizacji i formy wyrazu są bardzo odmienne. Samuel P. Huntington w swojej książce Zderzenie cywilizacji analizuje jak wartości i religie dzielą ludzi i są podstawą kształtowania przez nich odrębnych cywilizacji. (…) R. Czekalska analizując przekłady utworów literatury pięknej dwóch odmiennych cywilizacji ukazuje zupełnie coś innego: ludzi (…) łączą wartości autoteliczne, czyli uniwersalne, natomiast różni ich realizacja tychże wartości, a jeszcze bardziej różnią ich wartości instrumentalne.

(z recenzji o. prof. dra hab. Leona Dyczewskiego)

» Wielokulturowość, separatyzm i budowa państwa narodowego w Tajlandii, Adam W. Jelonek

Książka Adama Jelonka stanowi kompendium wiedzy na temat Tajlandii. Warto zaznaczyć, że w polskim piśmiennictwie naukowym nie ma do tej pory monografii, która w sposób całościowy, z wykorzystaniem aparatu naukowego, analizowałaby proces powstawania państwa, budowania narodu i tożsamości Tajów. Plusem książki jest wartki język, piękna polszczyzna i wielość wykorzystanych źródeł. Książkę można polecić nie tylko naukowcom i studentom zajmującym się historią i stosunkami międzynarodowymi, lecz także tym wszystkim, którzy interesują się Indochinami oraz procesami społeczno-gospodarczymi zachodzącymi w tym dynamicznie rozwijającym się regionie.

Z recenzji prof. nadzw.dr hab. Małgorzaty Pietrasiak

Z wielką radością należy przyjąć na polskim rynku wydawniczym pionierską i niezwykle solidną monografię prof. Adama Jelonka. Autor w ciekawy, a zarazem naukowy sposób rysuje przed oczami czytelnika barwny i dynamiczny portret życia społecznego Tajlandii, koncentrując się na tajskim nacjonalizmie.

Niezaprzeczalnym walorem monografii są także cenne badania obecnego stanu tożsamości etnicznej mieszkańców regionów peryferyjnych Tajlandii i stanu zaawansowania procesu budowy „jednolitego narodu tajskiego". Jest prawdą, że nacjonalizm tajski nie doprowadził do powstania kulturowej, etnicznej i rasowej jednorodności mieszkańców królestwa. Jednocześnie badania prof. Jelonka wskazują, że podejmowane przez dziesiątki lat wysiłki unifikacyjne oraz promowane mity etniczne na trwałe wpisały się w sposób myślenia społeczeństwa i stały się ważkim argumentem w wewnętrznym, naukowo-politycznym dyskursie elit.

Z recenzji ks. prof. dr. hab. Krzysztofa Kościelniak

» Wietnamczycy: systemy wartości, stereotypy Zachodu, Adam W. Jelonek (red.)

Niniejsza książka stanowi próbę zaprezentowania studiów i analiz podejmujących zagadnienie zderzenia cywilizacji na przykładzie wybranych krajów Azji Wschodniej i Południowo-Wschodniej. Na jej stronach Czytelnik znajdzie też omówienie wyników badań dotyczących systemu wartości i sposobu postrzeganiu Zachodu przez studentów wietnamskich.

» Współczesna muzułmańska myśl społeczno-polityczna, Jerzy Zdanowski

Przedmiotem książki jest nurt muzułmańskiej myśli politycznej określany jako islamizm. Nurt ten odwołuje się do religii jako ideologii i wykorzystuje ją w walce politycznej, której celem jest wprowadzenie swojego modelu rozwoju społeczno-politycznego. Model ten opiera się na interpretacji norm religii, co decyduje, według teoretyków tego ruchu, o tym, że islamistyczna koncepcja rozwoju jest najbardziej odpowiednia dla społeczeństw muzułmańskich. Książka oparta jest na arabskich materiałach źródłowych.

» Współczesne Chiny w kontekście stosunków międzynarodowych, pod red. Joanny Wardęgi

Od kilku dekad Chiny rosną w siłę na arenie międzynarodowej, będąc ważnym partnerem dla światowych potęg. Co więcej, wydają się zmierzać ku pozycji największej siły gospodarczej i politycznej świata w XXI stuleciu. To ogromne osiągnięcie dla kraju, który jeszcze do niedawna przeżywał jedną z najpoważniejszych zapaści w swojej historii. Niniejszy tom składa się z tekstów już uznanych młodych polskich badaczy, którzy postawili sobie za cel analizę różnych przejawów aktywności Chin w relacjach międzynarodowych i międzykulturowych.

„Z całą pewnością aktualna rola i miejsce zajmowane przez Chińską Republikę Ludową zarówno w międzynarodowym ładzie ekonomicznym, jak i globalnej polityce zasługuje na rzeczową analizę. Choć problematyka Państwa Środka na trwałe zagościła w przekazach publicystycznych i naukowych, także i w Polsce, na rynku wciąż wyraźnie brakuje prac profesjonalnie podsumowujących toczący się dyskurs na temat pozycji ChRL, a zarazem oferujących czytelnikowi właściwą perspektywę badawczą i dystans do zachodzących procesów. Zbiór tekstów pod redakcją Joanny Wardęgi porusza problematykę niezwykle istotną z punktu widzenia polityki międzynarodowej i kształtujących się relacji w systemie światowym. Jej podjęcie w obecnej sytuacji wydaje się z oczywistych względów uzasadnione. Autorzy projektu wielokrotnie dają dowód tego, że ich teksty powinny dostarczyć odbiorcom nie tylko ciekawej analizy naukowej, lecz również interesującego materiału o znaczeniu praktycznym. Otrzymaliśmy pracę kompetentną, gruntownie przemyślaną, starannie napisaną, którą dobrze się czyta".

Z recenzji prof. dr. hab. Adama W. Jelonka

» Współczesne społeczeństwo chińskie. Konsekwencje przemian modernizacyjnych, Joanna Wardęga

Chiny stanowią przedmiot rosnącego zainteresowania tak badaczy, jak i publicystów całego świata. Niektórzy prognozują ich nieustanny wzrost w porządku systemu światowego. Inni wieszczą ich rychły upadek. W ostatnich latach do kraju tego coraz liczniej podróżują polscy turyści, przedsiębiorcy i studenci. Z racji znaczącej pozycji Państwa Środka w światowej gospodarce stało się ono jednym ze strategicznych partnerów Polski w wymianie handlowej. Niniejsza książka przybliża polskiemu czytelnikowi mechanizmy chińskiej drogi ku nowoczesności. Mamy do czynienia z solidną analizą naukową, a jednocześnie tekst zaskakuje przejrzystością, która pozwala trafić nie tylko do wąskiego grona badaczy, ale też do przeciętnego czytelnika.

» Zarys poetyki klasycznego wiersza arabskiego, Paweł Siwiec

Jest to próba całościowej prezentacji problematyki związanej z klasycznym wierszem arabskim. Obejmuje więc zarówno wersyfikację, jak i szeroko pojętą warstwę stylistyczną (porównanie, metaforę, składniowe środki stylistyczne, figury słowno-dźwiękowe itd.) oraz omówienie gatunków poetyckich uprawianych w zakreślonych wyżej ramach formalno-czasowych. Nie ogranicza się przy tym do opisu czysto teoretycznego. Impulsem do jej powstania był brak tego rodzaju publikacji w polskim piśmiennictwie arabistycznym oraz ciągły niedostatek całościowych opracowań klasycznej poetyki arabskiej w zachodniej literaturze specjalistycznej. Zamierzeniem autora było z jednej strony kompleksowe zaprezentowanie całego bogactwa struktury formalnej klasycznej poezji arabskiej, stosowanych przez nią środków wyrazu oraz jej ewolucji gatunkowej, z drugiej zaś strony pokazanie oryginalnej myśli naukowej średniowiecznych arabskich teoretyków wiersza. Chodziło także o to, by ową opisowo-normatywną staroarabską poetykę, charakteryzującą się dość hermetycznym stylem oraz swoistą, nadmiernie nieraz rozbudowaną terminologią, przedstawić językiem współczesnej, europejskiej teorii literatury, nie zatracając jednocześnie tego, co stanowi o jej własnej specyfice.

» Zarządzanie międzykulturowe, red. Beata Glinka, Adam W. Jelonek

Opis książki:

Praca z całą mocą uświadamia, iż różnorodne zmiany, jakie zachodzą w organizacjach ze względu na dostosowanie do innych kultur, prowadzą do zwiększenia efektywności funkcjonowania firmy. Dzieło ukazuje, jak umiejętne i dynamiczne wprowadzanie zasad zarządzania międzykulturowego ułatwia znajdowanie nowych inwestorów zagranicznych i partnerów handlowych. Wreszcie, cennym wymiarem pracy jest płynne skorelowanie aspektów teoretycznych z praktycznymi.

Publikacja nie tylko systematyzuje wiedzę z zakresu zarządzania międzykulturowego, cechuje ją również świeże spojrzenie, które jest tak ważne dla wszystkich modnych tematów, narażonych na dewaluację i banalizację. Praca z całą pewnością ułatwia lepsze, niebierne zrozumienie kulturowych modeli organizacji. Inspiruje do zdobywania umiejętności negocjowania znaczeń i celów zachowań, które obowiązują w danej kulturze. Dla międzynarodowych instytucji i korporacji wszystko to ostatecznie prowadzi do integracji, serdeczności i moralnej dyscypliny poszczególnych pracowników, czego widocznym rezultatem jest „poczucie wspólnoty codziennych praktyk".

Z recenzji ks. prof. dra hab. Krzysztofa Kościelniaka

Więcej informacji.

» Zielona energia w Chinach. Zrównoważony rozwój – ochrona środowiska – gospodarka niskoemisyjna, Łukasz Gacek

W ciągu ostatnich kilkunastu lat w Chinach skutecznie funkcjonował model rozwojowy oparty na eksporcie i inwestycjach. Dalsze utrzymanie wysokiego tempa rozwoju gospodarczego będzie jednak wymagało zmian w tym zakresie i podjęcia intensywnych działań w kierunku pobudzenia popytu wewnętrznego i zwiększenia rodzimej konsumpcji. Chiny realizują działania na rzecz pobudzenia konkurencyjności przez stymulację rynku wewnętrznego, politykę zrównoważonego rozwoju oraz zabezpieczenie dostaw surowców, co jest szczególnie ważne w obliczu rosnącego uzależnienia od importu energii i wyczerpywania się własnych zasobów. Naczelne miejsce w tych rozważaniach zajmuje ochrona środowiska i przeciwdziałanie zmianom klimatycznym. To zmusza Chiny do wprowadzenia odpowiednich regulacji, które sprzęgają z sobą rozwój gospodarki z ochroną środowiska. Te dwa zagadnienia są już obecnie przedstawiane w ścisłej korelacji.

Zielony rozwój to rozwój zrównoważony, służący zapewnieniu bezpieczeństwa energetycznego państwa oraz rozwiązywaniu problemów surowcowych, a także sprzyjający ochronie środowiska i przeciwdziałaniu zmianom klimatycznym. Chiny pozostają od kilku lat największym inwestorem w odnawialne źródła energii na świecie. Same wyznaczają cele związane z ograniczaniem skali zanieczyszczeń, nie poddając się proponowanym regulacjom z zewnątrz. Budowa niskoemisyjnej gospodarki opartej na restrukturyzacji sektora węglowego, rozwoju sektora gazowego i jądrowego oraz promocji czystych i odnawialnych źródeł energii stała się w tej sytuacji strategicznym wyborem Chin. Działania rządu skierowane na poprawę efektywności energetycznej, ograniczenie zanieczyszczeń środowiskowych oraz wzrost wydajności wykorzystywania surowców energetycznych powinny się przyczynić do wzmocnienia pozycji Chin na arenie międzynarodowej w toczącej się debacie na temat zmian klimatycznych.

Ze Wstępu

» Złe duchy w Biblii i Koranie - wpływ demonologii biblijnej na koraniczne koncepcje szatana w kontekście oddziaływań religii starożytnych, Krzysztof Kościelniak

Kraków 1999, s. 446.

Książka należy do dziedziny teologii porównawczej źródeł religii. Wśród wielu tematów demonologia zaliczana jest do istotnych aspektów każdej teologii. Zazwyczaj nie stanowi ona osobnego traktatu, ale powiązana z całością objawienia wyjaśnia pochodzenie zła, grzechu, słabości kondycji ludzkiej (antropologia), posiada powiązania z eschatologią. Książka podejmuje trudne zadanie przeanalizowanie bogatego materiału na temat złych duchów w Biblii i Koranie. Te dwie demonologie zostały zestawione i przebadane. Ukazane zostały również – mimo niedogodności – syntezy demonologii biblijnej i koranicznej. Praca odpowiada na pytania, w jakim zakresie występują zapożyczenia biblijne w demonologii koranicznej, w jaki sposób dokonywała się transpozycja idei, jaką role odegrało dziedzictwo religii starożytnych. Praca zawiera wiele nowych odkryć m.in. po raz pierwszy ukazuje apokryf Ewangelię Bartłomieja jako tradycję – „nośnik" pewnych treści, które znalazły się w Koranie. Autor dokonał wielu ciekawych wyjaśnień i reinterpretacji.

Praca ta zyskała szeroki odgłos w świecie nauki np. recenzję w Cambridge („New Testament Abstracts" - Cambridge/ 44(3/2000) 626) a główne odkrycia znalazły się w publikacjach zachodnich (zob. np. Les éléments apocryphes dans la démonologie coranique, w: Authority, Privacy and Public Order in Islam. Proceedings of the 22nd Congress of L'Union Européenne des Arabisants et Islamisants, Orientalia Lovaniensia Analecta 148, Leuven-Paris-Dudley 2006, 41-49).